Alan Turing – historia człowieka, który złamał kod Enigmy

Alan Turing nie był znaną osobistością za swojego życia. Dziś jest znany jako ekscentryk oraz namiętny matematyk i kryptolog, który wymyślił podwaliny dla nowoczesnych komputerów i odegrał kluczową rolę w zwycięstwie aliantów nad hitlerowskimi Niemcami w czasie II Wojny Światowej.
Był również ofiarą stosunku rządu Brytyjskiego wobec homoseksualistów, chemicznie wykastrowany i poddany terapii hormonalnej zmarł w wieku 41 lat.
Młody Turing spędził większość swojego wczesnego życia oddzielony od swoich rodziców, jego ojciec był pracownikiem indyjskiej służby cywilnej (w czasach Turinga Indie były kolonią brytyjską).
Jako trzynastolatek został wysłany do szkoły Sherborne, dużej szkoły z internatem w hrabstwie Dorset. Alan znacznie wyprzedzał szkolny program nauczania, dzięki temu w wolnym czasie dokształcał się we własnym zakresie z zaawansowanych nowoczesnych myśli naukowych.
Jeśli ma on zostać naukowcem to tylko traci czas w szkole publicznej. – mówił dyrektor szkoły, do której uczęszczał AlanTuring.
Świat młodego naukowca stanął na głowie po śmierci jego najlepszego przyjaciela – Christophera Morcoma, który zmarł nagłą śmiercią z powodu gruźlicy. Załamany Turing chciał wierzyć, że umysł Christophera nadal jakoś żyje. Jego emocjonalny wstrząs zbudował w nim fascynację ludzkim umysłem i mózgiem, której wpływ widać w późniejszych pracach.
Młody naukowiec wygrał stypendium do King’s College, Cambridge, gdzie z Matematyki zdobył dyplom z wyróżnieniem. Turing był na drodze do wspaniałej kariery matematyka, jednak jego niezwykłe zainteresowanie znalezieniem praktycznych zastosować dla abstrakcyjnych pojęć matematycznych pchnęło go w zupełnie innym kierunku.
W 1936 roku opublikował pracę, która dziś uznawana jest za fundament informatyki.
Turing analizował, co to znaczy dla człowieka podążanie określoną metodą lub procedurą aby wykonać określone zadanie. W tym celu wymyślił ideę „Uniwersalnej maszyny”, która mogłaby dekodować i wykonywać określony zestaw instrukcji. Dziesięć lat później chciał przekształcić ten rewolucyjny pomysł na praktyczny plan komputera elektronicznego, będącego w stanie uruchomić każdy program.
Po dwóch latach pracy nad rozwojem kryptografii w Princeton, Turing powrócił do Wielkiej Brytanii i  dołączył do rządowego departamentu łamania kodów.
W lipcu 1939 roku Polskie Biuro Szyfrów przekazało Brytyjczykom istotne informacje na temat Enigmy – niemieckiej maszyny do szyfrowania wiadomości wojskowych, która według Niemców miała być nie do złamania. Jeszcze tego samego roku Turing dołączył do innych matematyków w Bletchey Park, gdzie w szybkim tempie stworzył nową maszynę – „bombę” zdolną łamać niemieckie szyfry Enigmy w skali przemysłowej.

W trakcie pracy w sekcji „Hut 8”, która miała znaczący wpływ w bitwie o Atlantyk, Turing poznaje Joan Clarke, której się oświadcza, lecz od razu mówi jej o swoich „skłonnościach homoseksualnych”. Niedługo później zrywa zaręczyny. Po tych wydarzeniach stał się bardziej pewny siebie w rozwoju swego homoseksualnego życia. Tymczasem otworzył się nowy rozdział w historii świata – do II Wojny Światowej dołącza Ameryka.

„Bomba” Alana Turinga /alanturing.net

Turing w czasie wojny pracował również nad innymi innowacjami – w szczególności nad systemem szyfrowania i deszyfrowania rozmów telefonicznych. Naukowcowi udało się zastosować nową technologię na przykładzie jednego z przemówień Churchilla, lecz nigdy nie został wykorzystany w akcji. Pozwoliło to Alanowi na zdobycie praktycznego doświadczenia w pracy z elektroniką oraz zatrudniono go w National Physical Laboratory, gdzie pracował nad tym, co czasami określa się mianem „mózgu elektronicznego”.
W 1950 roku opublikował prace filozoficzną, w tym ideę „gry imitacji” dziś nazywanej testem Turinga. Artykuł ten stał się najbardziej znaną pracą oraz miał kluczowy wkład w dziedzinie sztucznej inteligencji.
W 1967 roku z powodu swej aktywności homoseksualnej, która w tamtych czasach była nielegalna, Turing staje się ścigany przez policje poinformowaną o jego romansie z młodym mężczyzną.
Zostaje oskarżony o naruszenie „moralności publicznej”. Podczas procesu sądowego Turing dostaje wybór: więzienie lub terapia hormonalna. Naukowiec zgadza się na przeprowadzenie terapii hormonalnej zamiast kary pozbawienia wolności. Terapia polegała na przeprowadzeniu kastracji chemicznej.
W skutek skazania stracił dostęp do poufnych informacji oraz odsunięto go od badań związanych z konstrukcją komputera.
7 czerwca Alan Turing zamknął się w swoim pokoju i popełnił samobójstwo. Następnego dnia ciało naukowca znajduje jego służba. Zmarł z powodu zatrucia cyjankiem. Obok ciała leżało częściowo zjedzone jabłko. Jego matka twierdziła, że zatruł się on cyjankiem przypadkowo podczas amatorskiego eksperymentu chemicznego. Koroner orzekł, że było to jednak samobójstwo.
W grudniu 2013 roku Alanowi Turingowi pośmiertnie przyznano Royal Pardon oraz formalnie anulowano jego wyrok. Było to wynikiem czteroletnich starań, wspieranych przez dziesiątki tysięcy ludzi, w tym naukowców Stephena Hawkinga czy Richarda Dawkinsa.