Podwojenie możliwości ESA w zakresie badań przestrzeni kosmicznej dzięki nowym super antenom
Najnowsza antena ESA do łączności z daleką przestrzenią kosmiczną, DSA 4 (zwana również NNO-3), została w pełni uruchomiona. Stanowi ona potężne wzmocnienie zasięgu Agencji w Układzie Słonecznym oraz zwiększa przepustowość i odporność jej globalnej sieci Estrack służącej do komunikacji ze statkami kosmicznymi w dalekiej przestrzeni kosmicznej.
Najnowsza antena ESA do komunikacji z przestrzenią kosmiczną – DSA 4, znana również jako New Norcia 3 lub NNO-3 – oficjalnie rozpoczęła normalną eksploatację 1 kwietnia 2026 r. Ta 35-metrowa antena paraboliczna, zlokalizowana w ośrodku New Norcia w Australii Zachodniej, jest trzecią anteną ESA do komunikacji z przestrzenią kosmiczną na półkuli południowej i drugą w ośrodku New Norcia.
Ten nowy nabytek stanowi znaczący krok naprzód w zdolności ESA do utrzymywania łączności ze statkami kosmicznymi wyruszającymi w coraz bardziej odległe rejony przestrzeni kosmicznej.
DSA 4 umożliwia transmisję danych w pasmach X, K i Ka oraz odbiór danych w paśmie X, a w przyszłości również w paśmie K. Jest ona również wyposażona w najnowocześniejsze technologie, w tym odbiorniki chłodzone kriogenicznie, działające w temperaturze −263°C. Dzięki schłodzeniu połączenia między fizyczną anteną a odbiornikiem do temperatury bliskiej zeru absolutnemu można radykalnie zredukować zakłócenia tła, czyli „szum”, poprawiając zdolność anteny do wykrywania sygnałów słabszych niż szept z odległości miliardów kilometrów.
DSA 4 jest również wyposażony w nadajnik radiowy o mocy 20 kW, co można porównać do mocy zużywanej przez mały samochód podczas wjeżdżania na autostradę. Fale radiowe słabną w miarę przemieszczania się – podobnie jak fale rozchodzące się po powierzchni stawu – dlatego sygnały wysyłane do odległych statków kosmicznych często stają się niezwykle słabe. Dzięki potężnemu nadajnikowi DSA 4 może wysyłać polecenia, które pozostają silne i łatwe do wykrycia przez statki kosmiczne nawet z drugiego końca Układu Słonecznego.
Wraz z DSA 4 sieć obejmuje obecnie cztery anteny do komunikacji z przestrzenią kosmiczną o średnicy 35 m oraz trzy stacje bliskie Ziemi, które stanowią część jej podstawowej infrastruktury. DSA 4 uzupełnia istniejące anteny paraboliczne Estrack o średnicy 35 m w: New Norcia, Australia (DSA 1), Cebreros, Hiszpania (DSA 2), Malargüe, Argentyna (DSA 3).
Pozostałe trzy stacje naziemne w podstawowej sieci Estrack służą do śledzenia satelitów lub rakiet nośnych w pobliżu Ziemi i są wyposażone w anteny o średnicy 4,5 lub 15 m w Kourou (Gujana Francuska), Santa Maria (Portugalia) i Kiruna (Szwecja).
Wszystkie stacje w tej sieci są przez całą dobę zdalnie obsługiwane przez Centrum Operacyjne Sieci (NOC) ESA w ESOC, które nadzoruje ustawianie anten, odbiór sygnałów oraz ciągłe monitorowanie globalnego systemu.
Uruchomienie stacji DSA 4 – testy, kalibracja i pierwsze sygnały
Po uruchomieniu 4 października 2025 r. stacja DSA 4 wkroczyła w intensywną fazę rozruchu. Oznaczało to miesiące precyzyjnego dostrajania wszystkich elementów, od powierzchni anteny po ultraprecyzyjne systemy synchronizacji.
Po zakończeniu uruchomienia odpowiedzialność została formalnie przekazana z działu inżynierii do działu eksploatacji. Najnowsza antena ESA do łączności z przestrzenią daleką jest obecnie obsługiwana zdalnie z centrum ESOC w ramach globalnej sieci Estrack działającej przez całą dobę.
Euclid był pierwszym statkiem kosmicznym ESA, który został namierzony 1 kwietnia po rozpoczęciu normalnej pracy DSA 4, co oznaczało moment, w którym antena zaczęła działać jako część sieci ESA do komunikacji z przestrzenią daleką.
Nowe możliwości dzięki dwóm antenom w New Norcia
Uruchomienie drugiej anteny do komunikacji z przestrzenią daleką w australijskiej lokalizacji zwiększa globalny zasięg ESA, zapewniając większą dostępność i wbudowaną nadmiarowość.
Zwiększona przepustowość poprawia wsparcie dla bieżących misji naukowych i astronomicznych w przestrzeni kosmicznej. Obie anteny mogą działać łącznie, tworząc wirtualną gigantyczną antenę paraboliczną, co pozwala im wychwytywać słabe sygnały z sond kosmicznych znajdujących się daleko w Układzie Słonecznym.
Perspektywy na przyszłość – uruchomienie DSA 5
W miarę jak ludzkość zagłębia się w Układ Słoneczny, misje będą wymagały silniejszych łączy, wyższych przepustowości danych i ekstremalnej niezawodności na Ziemi. Podczas gdy DSA 4 rozpoczyna działalność, trwają już przygotowania do uruchomienia DSA 5, kolejnej 35-metrowej anteny ESA do głębokiego kosmosu. Państwa członkowskie ESA zatwierdziły finansowanie projektu podczas posiedzenia Rady Ministerialnej w listopadzie 2025 r.
Wraz z uruchomieniem satelity DSA 4 i pracami nad satelitą DSA 5 system Estrack nieustannie ewoluuje, stając się podstawą infrastruktury komunikacyjnej, która przez kolejne dziesięciolecia będzie wspierać eksplorację kosmosu nowej generacji. Rosnące możliwości systemu zapewnią lepszy zasięg, nadmiarowość i gotowość techniczną niezbędne do wspierania coraz większej obecności ESA w Układzie Słonecznym oraz do umocnienia roli Europy w światowej nauce o kosmosie.
Źródło: ESA
Czytaj też: Astronauci Artemis II wrócili do Houston. Pierwsze podsumowania
Grafika tytułowa: Donald Giannatti / Unsplash
