Obiecujący sposób walki z bakteriami odpornymi na antybiotyki
W obliczu narastającej oporności bakterii chorobotwórczych na antybiotyki naukowcy coraz intensywniej poszukują alternatywnych metod leczenia zakażeń. Jednym z najbardziej obiecujących kierunków są bakteriofagi – wirusy, które w naturalny sposób infekują i niszczą bakterie.
Innowacyjne badania nad ich wykorzystaniem prowadzi na Uniwersytecie Gdańskim zespół specjalistów1) pod kierunkiem prof. dr hab. Alicji Węgrzyn, koncentrując się zarówno na skuteczności, jak i bezpieczeństwie tej formy terapii.
Bakteriofagi działają wyjątkowo precyzyjnie, atakując tylko określone szczepy bakterii. Dzięki temu mogą eliminować patogeny bez niszczenia korzystnej mikroflory, co odróżnia je od antybiotyków o szerokim spektrum działania. Ma to szczególne znaczenie w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie wielolekooporne oraz tworzące biofilm, wobec których klasyczne leki często zawodzą.
Badania gdańskich naukowców prowadzone na modelach zwierzęcych, wykazały, że terapia fagowa może być równie skuteczna jak antybiotykoterapia, a jednocześnie znacznie łagodniejsza dla organizmu. W przeciwieństwie do antybiotyków nie powoduje silnych zaburzeń układu odpornościowego, nie wywołuje nadmiernej reakcji zapalnej i nie prowadzi do niekorzystnych zmian ogólnoustrojowych.
Układ immunologiczny rozpoznaje obecność fagów, ale reaguje w sposób kontrolowany, co minimalizuje ryzyko powikłań. Istotnym atutem fagów jest także ich zdolność do samoregulacji – namnażają się tylko wtedy, gdy w organizmie obecna jest wrażliwa bakteria. Po jej eliminacji ich liczba naturalnie spada, co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo terapii. Badania potwierdzają również, że fagoterapia nie destabilizuje mikrobioty jelitowej, co sprzyja zachowaniu równowagi immunologicznej.
Choć terapia bakteriofagami wiąże się z wyzwaniami, takimi jak konieczność precyzyjnej diagnostyki, dobór odpowiednich fagów czy standaryzacja preparatów, większość tych ograniczeń ma charakter techniczny i systemowy, a nie biologiczny. Dynamiczny rozwój badań oraz rosnące zainteresowanie tą metodą sprawiają, że fagoterapia coraz częściej postrzegana jest jako ważne uzupełnienie, a w niektórych przypadkach realna alternatywa dla antybiotyków.
Innowacyjne prace gdańskich naukowców wnoszą istotny wkład w zrozumienie mechanizmów działania bakteriofagów i ich bezpiecznego stosowania. Co najważniejsze, nie pozostają one jedynie teorią przybliżając fagoterapię do realnego, odpowiedzialnego wykorzystania w medycynie i weterynarii. W obliczu globalnego kryzysu antybiotykowego bakteriofagi coraz wyraźniej jawią się jako jeden z filarów przyszłej strategii ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska.
Źródło: Uniwersytet Gdański
Czytaj też: Powodzie, które zatopiły cywilizację. Naukowcy z Oksfordu rozwiązują zagadkę sprzed 4000 lat
Grafika tytułowa: CDC / Unsplash
