To zderzenie zmieniło wszystko! Teleskop Hubble’a odkrył kosmiczny kataklizm w Drodze Mlecznej!
Nasza galaktyka osiągnęła obecne rozmiary częściowo dzięki pochłanianiu mniejszych galaktyk. Nowe dane z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a dostarczają dowodów na połączenie się galaktyki karłowatej z młodą Drogą Mleczną na najwcześniejszym etapie jej ewolucji, poszerzając wiedzę o historii galaktyki o 1,8 miliarda lat wstecz.
Droga Mleczna to dziś masywna galaktyka spiralna z setkami miliardów gwiazd, ale nie zawsze była tak duża – rozrosła się, tworząc nowe gwiazdy i gromadząc materię z innych galaktyk przez łączenie się. Ostatnie takie połączenie, z galaktyką Strzelca, rozpoczęło się ponad 6 miliardów lat temu i trwa do dziś. Wcześniej, około 10 miliardów lat temu, Droga Mleczna pochłonęła galaktykę Gaia-Sausage-Enceladus, co wpłynęło na strukturę jej dysku. Dane sugerowały też wcześniejsze połączenie, choć jego szczegóły były sporne – teraz Hubble dostarczył na nie dowodów, datując je na 11,8 miliarda lat temu, czyli 2 miliardy lat po Wielkim Wybuchu.
Jak zaznaczył Davide Massari z Obserwatorium Astrofizyki i Nauk Kosmicznych w Bolonii, główny autor badania, wiadomo było, że Droga Mleczna jest naszym domem, ale nie wiadomo było, jak powstał. Jego zdaniem badanie pokazuje, skąd wzięła się pierwsza znacząca „partia cegieł” – z galaktyki karłowatej nazwanej LKH.
Kosmiczne stanowiska archeologiczne
Do odtworzenia historii galaktyki naukowcy wykorzystali dane z misji Gaia (ESA) oraz obserwacje gromad kulistych – skupisk liczących od dziesiątek tysięcy do milionów najstarszych gwiazd, ze śladami pochłoniętych galaktyk. Zespół przeanalizował 39 gromad w wewnętrznych 20 tysiącach lat świetlnych galaktyki, gdzie powinny zachować się dowody najstarszych połączeń.
Chiara Zerbinati z Uniwersytetu Bolońskiego, współautorka badania, wyjaśniła, że wysoka rozdzielczość obrazu Hubble’a pozwoliła precyzyjnie zmierzyć wiek i zawartość metali w gromadach. Według niej, w połączeniu z danymi z Gai, pozwoliło to wyodrębnić populacje gromad wskazujące, kiedy galaktyka została wchłonięta i jak była masywna.
Trzecia populacja gromad
Analiza ujawniła trzecią populację gromad – starszą niż ta ze zderzenia z Gaia-Sausage-Enceladus, ale młodszą niż gromady z samej Drogi Mlecznej. Wskazuje to na osobne, wcześniejsze zderzenie, w którym galaktyka wchłonęła karła o masie gwiazd rzędu 500 milionów mas Słońca – wówczas sporą część swojej masy. Nazwano ją Low-energy-Kraken-Heracles (LKH).
Massari podkreślił, że wcześniejsze badania sugerowały, iż najwcześniejsze etapy ewolucji galaktyki tworzyły wyłącznie gwiazdy narodzone w niej samej, a nowe wyniki pokazują, że trzeba uwzględniać też gwiazdy z galaktyk zewnętrznych.
Zespół zapowiada dalsze badania gromad kulistych, by scharakteryzować masywne połączenia w historii Drogi Mlecznej. Fernando Aguado-Agelet z Uniwersytetu w Vigo zauważył, że Hubble obserwuje gromady nigdy wcześniej niebadane, co pomoże opisać dawne zderzenia galaktyk.
Źródło: ESA
Czytaj też: Przelot sondy Hera obok Marsa wyjaśnia tajemnicę Deimosa! Przełomowe odkrycie ESA!
Grafika tytułowa: NASA / Unsplash
