Rozwiązali jedną z największych zagadek kosmosu! Zobacz, co napędza dżety czarnych dziur!
Niektóre supermasywne czarne dziury szybko pochłaniają materię i jednocześnie wyrzucają strumienie plazmy z prędkością bliską prędkości światła. To rodzi zagadkę: szybkie żywienie powinno tworzyć zimny, płaski dysk akrecyjny, który zapobiega powstawaniu potężnych dżetów. Zespół Uniwersytetu Tohoku znalazł dowody pomagające ją rozwiązać.
Zespół kierowany przez Hirofumi Nodę z Uniwersytetu Tohoku i Kazuhiro Hadę z Uniwersytetu Miejskiego w Nagoi połączył obserwacje misji XRISM z danymi międzynarodowych sieci teleskopów radiowych i milimetrowych. Badano galaktykę aktywną 3C 120 w gwiazdozbiorze Byka. XRISM wykrył linię emisyjną żelaza z dysku akrecyjnego. Jej kształt jest zniekształcony efektami ogólnej teorii względności Einsteina, co pozwoliło ustalić, jak blisko czarnej dziury sięga dysk.
Dżet rodzi się w gorącym przepływie
Zimny, względnie płaski dysk kończy się na ok. 20 promieniach czarnej dziury. Dalej przechodzi w gorący przepływ plazmy o temperaturze setek milionów stopni. Obserwacje radiowe i milimetrowe prześledziły zwężający się dżet aż do jego początku w tym gorącym przepływie, blisko czarnej dziury.
Takie środowisko może pozwalać na gromadzenie się pól magnetycznych wokół czarnej dziury. Pola te mają wydobywać część energii rotacji czarnej dziury i kierować ją w potężny dżet.
– Chcemy stworzyć pełniejszy obraz tego, jak materia, pola magnetyczne i rotacja czarnej dziury oddziałują – powiedział Hirofumi Noda.
Zespół prowadzi dalsze obserwacje masywniejszej czarnej dziury. Wyniki opublikowano w „The Astrophysical Journal Letters” 19 października 2026 r.
Źródło: Tohoku University
Czytaj też: Przełom w poszukiwaniu sygnałów z kosmosu! Pustynne niebo Arabii Saudyjskiej dołącza do LaserSETI!
Grafika tytułowa: Donald Giannatti / Unsplash
