Problem dezinformacji. Media lokalne są bardziej na nie odporne?
Badania prowadzone na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim przez dr Martę Więckiewicz-Archacką z Katedry Dziennikarstwa Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej pokazują, że w walce z fake newsami i dezinformacją szczególnie ważną rolę odgrywają media lokalne i hiperlokalne.
To właśnie one, działając najbliżej mieszkańców, okazują się często bardziej odporne na fałszywe informacje niż media ogólnopolskie czy treści krążące w mediach społecznościowych.
Media lokalne obejmują swoim zasięgiem miasta i powiaty, a ich uwaga skupia się na codziennych sprawach mieszkańców, działaniach samorządów i wydarzeniach istotnych dla danej społeczności. Media hiperlokalne funkcjonują jeszcze bliżej odbiorców – opisują życie pojedynczych wsi, osiedli czy dzielnic i bardzo często są prowadzone przez osoby silnie związane z danym miejscem. Dzięki temu nie tylko informują, ale także integrują i aktywizują lokalną społeczność. Coraz częściej przybierają one formę portali internetowych lub profili w mediach społecznościowych, zastępując tradycyjną prasę.
Badania dr Więckiewicz-Archackiej koncentrują się na tym, jak dziennikarze mediów lokalnych radzą sobie z dezinformacją oraz jakie metody weryfikacji informacji stosują w codziennej pracy. Wyniki pokazują, że kluczowe znaczenie ma bliskość źródeł informacji. Dziennikarze działający lokalnie znają swoich rozmówców, realia miejsca i kontekst wydarzeń, co pozwala im szybko sprawdzić, czy dana informacja jest prawdziwa. W praktyce oznacza to mniejsze ryzyko bezrefleksyjnego powielania fałszywych treści.
Istotnym wnioskiem z badań jest również wskazanie głównych źródeł dezinformacji na poziomie lokalnym. Są nimi przede wszystkim nieformalne kanały w mediach społecznościowych, takie jak lokalne grupy dyskusyjne, gdzie łatwo o plotki, fake newsy i fałszywe konta. To obszar często pomijany w analizach ogólnokrajowych, a jednocześnie bardzo wpływowy w małych społecznościach. Badania pozwoliły także określić najczęściej spotykane formy dezinformacji, z którymi mierzą się lokalni dziennikarze, oraz wskazać cechy mediów lokalnych sprzyjające budowaniu wiarygodności.
Znaczenie tych badań wykracza daleko poza teorię. Ich wyniki mogą być wykorzystane w praktyce dziennikarskiej i edukacyjnej, m.in. do tworzenia programów szkoleniowych dla redakcji lokalnych, wzmacniania standardów weryfikacji informacji oraz projektowania działań edukacyjnych skierowanych do mieszkańców. Pokazują także decydentom i instytucjom publicznym, że wspieranie rzetelnych mediów lokalnych jest jednym z najskuteczniejszych sposobów przeciwdziałania dezinformacji.
W kontekście rosnącej roli sztucznej inteligencji, która coraz częściej wykorzystywana jest do tworzenia realistycznych, ale fałszywych treści, znaczenie mediów lokalnych może jeszcze wzrosnąć. Olsztyńskie badania wskazują, że zaufanie, odpowiedzialność za słowo i dobra znajomość lokalnego środowiska pozostają jednymi z najskuteczniejszych narzędzi obrony przed dezinformacją – zarówno dziś, jak i w nadchodzących latach.
Źródło: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Czytaj też: Rozchodzenie się dźwięku w kryształach. Badania ujawniły nieznane wcześniej efekty
Grafika tytułowa: Matt C / Unsplash
