Mogły sprowadzić nieszczęście lub chronić przed złem. Odczytano tajemnicze gliniane tabliczki
Przez ponad sto lat w zbiorach Duńskiego Muzeum Narodowego przechowywano setki glinianych tabliczek zapisanych pismem klinowym – najstarszym znanym systemem pisma, który powstał na Bliskim Wschodzie ponad pięć tysięcy lat temu. Choć od dawna stanowiły one cenny element muzealnych kolekcji, dopiero teraz naukowcy z Muzeum Narodowego i Uniwersytetu Kopenhaskiego przeprowadzili ich kompleksową analizę, identyfikację oraz cyfryzację.
Efektem tych prac było odkrycie niezwykle interesujących tekstów, rzucające nowe światło na życie, wierzenia i organizację społeczeństw starożytnej Mezopotamii.
Badania pokazują, jak ogromny potencjał kryją muzealne zbiory, nawet jeśli przez dziesięciolecia pozostają poza głównym nurtem zainteresowania naukowców. Dzięki nowoczesnym metodom dokumentacji i digitalizacji badaczom udało się nie tylko zabezpieczyć cenne zabytki dla przyszłych pokoleń, ale także udostępnić ich treść szerszemu gronu specjalistów na całym świecie. Analizowane tabliczki zawierają niezwykle różnorodne teksty. Obok dokumentów administracyjnych, rachunków i prywatnej korespondencji odnaleziono również teksty medyczne, religijne, literackie oraz magiczne. Pokazuje to, że pismo klinowe nie służyło wyłącznie zarządzaniu państwem i handlem, ale było również narzędziem przekazywania wiedzy, tradycji i wierzeń.
Szczególnie cenne okazały się tabliczki pochodzące z syryjskiego miasta Hama. Są one pozostałością po starożytnej bibliotece świątynnej, która została zniszczona podczas najazdu wojsk asyryjskich około 720 roku p.n.e. Wśród zachowanych tekstów badacze odnaleźli opisy praktyk medycznych oraz rytuałów mających chronić ludzi przed nieszczęściami. Jednym z najbardziej interesujących odkryć był tekst zawierający szczegółowy opis rytuału wymierzonego przeciw czarom, który odgrywał ważną rolę w asyryjskiej kulturze politycznej i religijnej. Odkrycie tego dokumentu tak daleko od centrum imperium pokazuje, jak szeroko rozpowszechnione były niektóre wierzenia i praktyki starożytnego świata.
Duże znaczenie ma również odnalezienie kopii jednej z najważniejszych starożytnych list królewskich. Dokument ten łączy elementy historii i legendy, przedstawiając kolejnych władców od czasów mitycznych aż po rzeczywistych królów Mezopotamii. Szczególną uwagę zwraca wzmianka o Gilgameszu, bohaterze jednego z najstarszych znanych dzieł literackich świata. Odkrycie kolejnej kopii tego tekstu dostarcza naukowcom nowych materiałów do badań nad historią i tradycją starożytnych cywilizacji.
Pozornie zwyczajne zapisy
Równie interesujące są tabliczki odnalezione podczas duńskich wykopalisk archeologicznych w północnym Iraku. Zawierają one korespondencję polityczną oraz dokumenty administracyjne sprzed niemal czterech tysięcy lat. To właśnie takie pozornie zwyczajne zapisy pozwalają historykom odtworzyć codzienne funkcjonowanie dawnych społeczeństw. Dzięki nim wiadomo, jak zarządzano państwem, organizowano pracę, prowadzono handel i kontrolowano zasoby. Wśród odnalezionych dokumentów znalazł się nawet bardzo stary rachunek za piwo, przypominający, że potrzeba dokumentowania codziennych transakcji towarzyszy ludziom od tysięcy lat.
Przeprowadzone badania mają znaczenie znacznie wykraczające poza samą archeologię. Cyfrowe opracowanie zbiorów umożliwia ich dalszą analizę z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, a także ułatwia współpracę międzynarodową między naukowcami. Jednocześnie pozwala lepiej chronić bezcenne zabytki przed zniszczeniem i udostępniać je w formie cyfrowej badaczom oraz zainteresowanym historią osobom na całym świecie.
Projekt pokazuje również, jak połączenie tradycyjnych badań humanistycznych z nowoczesnymi technologiami może prowadzić do odkryć, które zmieniają nasze rozumienie przeszłości. Dzięki temu gliniane tabliczki zapisane tysiące lat temu nie są już jedynie muzealnymi eksponatami, lecz stają się źródłem nowej wiedzy o początkach administracji, literatury, medycyny, religii i życia codziennego pierwszych wielkich cywilizacji świata.
Źródło: Uniwersytet Kopenhaski
Czytaj też: „Matriks” w naszej głowie? Oto co tak naprawdę dzieje się w mózgu, gdy przeżywasz déjà vu!
Grafika tytułowa: Egor Myznik / Unsplash
