Kaskadowe wykorzystanie biomasy. Naukowcy z Olsztyna nagrodzeni przez PAN
Zespół naukowców z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie został uhonorowany prestiżową Nagrodą Polskiej Akademii Nauk za 2025 rok. Wyróżnienie przyznano za wieloletnie, kompleksowe badania nad produkcją i jakością biomasy wieloletnich roślin przemysłowych oraz nad możliwościami jej wszechstronnego wykorzystania od przemysłu po energetykę, z jednoczesną oceną opłacalności, efektywności energetycznej i wpływu na środowisko.
To osiągnięcie ma szczególne znaczenie, ponieważ pokazuje, że badania o charakterze stosowanym, ściśle związane z realnymi potrzebami gospodarki i regionów, mogą dorównywać rangą pracom z zakresu badań podstawowych. Doceniono nie tylko wysoką jakość naukową publikowanych wyników, lecz także ich bezpośrednią użyteczność w praktyce. Nagroda jest jednocześnie potwierdzeniem wartości badań prowadzonych w Olsztynie nieprzerwanie od kilkudziesięciu lat i rozwijanych konsekwentnie wraz z budową zespołu interdyscyplinarnego.
Kluczowym elementem tych prac były badania realizowane w ramach projektu BIOmagic, finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Ich istotą było tzw. kaskadowe wykorzystanie biomasy. Oznacza to podejście, w którym surowiec roślinny nie jest od razu spalany, lecz w pierwszej kolejności służy do pozyskania cennych substancji bioaktywnych, możliwych do zastosowania w bioproduktach o wysokiej wartości dodanej. Dopiero pozostała po tym procesie biomasa jest kierowana do dalszego wykorzystania, w tym do produkcji energii. Takie rozwiązanie pozwala maksymalnie wykorzystać potencjał roślin i znacząco zwiększyć opłacalność całego łańcucha produkcyjnego.
Badania obejmowały wiele gatunków wieloletnich roślin przemysłowych, takich jak wierzby, topole, miskanty czy rożnik przerośnięty. Naukowcy analizowali nie tylko plony, ale również skład biomasy i jej przydatność do różnych zastosowań. Równolegle oceniano, które gatunki, odmiany, sposoby sadzenia i cykle zbioru są najbardziej uzasadnione z punktu widzenia zużycia energii, kosztów oraz oddziaływania na środowisko. Dzięki temu powstała wiedza, która może być bezpośrednio wykorzystana przez rolników, przedsiębiorców i samorządy planujące rozwój odnawialnych źródeł energii.
Istotnym elementem nagrodzonych badań była także analiza całych łańcuchów logistycznych – od plantacji, przez zbiór i magazynowanie, po przetwarzanie i transport biomasy do odbiorcy końcowego. Takie podejście pozwala realistycznie ocenić, czy dana forma wykorzystania biomasy rzeczywiście ma sens ekonomiczny i ekologiczny, a nie tylko dobrze wygląda w teorii. Praktyczne znaczenie tych prac jest szczególnie widoczne w kontekście Warmii i Mazur, regionu pozbawionego zasobów paliw kopalnych, ale dysponującego dużym potencjałem biomasy.
Wyniki badań pokazują, że lokalne zasoby roślinne mogą stać się stabilnym fundamentem rozwoju odnawialnej energetyki, w tym produkcji peletu i brykietu. Co więcej, biomasa z wieloletnich roślin przemysłowych może uzupełniać surowce leśne, zwiększając bezpieczeństwo energetyczne i niezależność regionu.
Nagroda Polskiej Akademii Nauk potwierdza, że badania zespołu prof. Mariusza Stolarskiego nie tylko poszerzają wiedzę naukową, lecz także dostarczają konkretnych rozwiązań dla gospodarki, energetyki i ochrony środowiska. To przykład nauki, która realnie wspiera zrównoważony rozwój i odpowiada na współczesne wyzwania związane z transformacją energetyczną.
Źródło: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Czytaj też: Trwają badania nad symulatorem nowej generacji dla kontrolerów
Grafika tytułowa: Indra Projects / Unsplash
