Genialny sposób badacza z Poznania! Zobacz, jak skutecznie powstrzymać inwazję gąsienic!

Badania międzynarodowego zespołu naukowców, w których uczestniczył prof. Freerk Molleman z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, pokazują, że drzewa potrafią aktywnie bronić się przed owadami. Wyniki opublikowane w renomowanym czasopiśmie „Nature Ecology and Evolution” dowodzą, że dęby zaatakowane przez gąsienice mogą w kolejnym roku celowo opóźniać rozwój liści, aby ograniczyć ryzyko ponownego uszkodzenia.

To odkrycie zmienia dotychczasowe spojrzenie na funkcjonowanie lasów. Do tej pory zakładano głównie, że termin pojawiania się liści zależy przede wszystkim od temperatury i warunków pogodowych. Nowe badania pokazują jednak, że drzewa potrafią reagować również na zagrożenia biologiczne i dostosowywać swój rozwój do obecności szkodników. Wiosną wiele gatunków gąsienic żeruje na młodych, świeżych liściach, które są dla nich łatwe do zjedzenia i bogate w składniki odżywcze. Owady muszą więc bardzo precyzyjnie dopasować moment pojawienia się do czasu rozwijania liści przez drzewa. Naukowcy odkryli, że po silnym ataku gąsienic drzewa potrafią „przesunąć” termin wypuszczania liści na późniejszy okres. W efekcie owady tracą idealne warunki do żerowania, a szkody w lesie są mniejsze.

Badania przeprowadzono z wykorzystaniem nowoczesnych metod teledetekcji i danych satelitarnych. Naukowcy analizowali lasy w północnej Bawarii na obszarze około 2400 kilometrów kwadratowych. Dzięki satelicie Sentinel-1 możliwe było dokładne śledzenie zmian w koronach drzew nawet podczas dużego zachmurzenia. W ciągu pięciu lat zebrano ponad 137 tysięcy obserwacji dotyczących stanu lasów. Szczególnie ważny okazał się rok 2019, kiedy doszło do masowego pojawienia się brudnicy nieparka – jednego z najbardziej niebezpiecznych szkodników leśnych w Europie. Satelity pozwoliły dokładnie określić, które drzewa zostały całkowicie ogołocone z liści oraz jak zachowywały się w następnym sezonie.

Częściej opóźniały rozwój liści w kolejnym roku

Wyniki pokazały wyraźnie, że drzewa uszkodzone przez gąsienice częściej opóźniały rozwój liści w kolejnym roku. Co istotne, strategia ta okazała się skuteczna – drzewa były później mniej narażone na ponowne ataki owadów. Odkrycie ma duże znaczenie praktyczne dla ochrony lasów i przewidywania skutków zmian klimatu. Lepsze zrozumienie sposobów, w jakie drzewa reagują na zagrożenia biologiczne, może pomóc w monitorowaniu kondycji lasów i planowaniu działań ochronnych. Wiedza ta może być szczególnie cenna w sytuacji coraz częstszych masowych pojawów szkodników, które są dodatkowo wzmacniane przez ocieplenie klimatu.

Badania pokazują również, jak ważne stają się nowoczesne technologie satelitarne w ekologii. Dzięki nim naukowcy mogą obserwować reakcje całych ekosystemów leśnych na ogromnych obszarach i wykrywać procesy, które wcześniej były trudne do zauważenia w tradycyjnych badaniach terenowych. Odkrycie międzynarodowego zespołu pokazuje, że lasy są znacznie bardziej dynamiczne i „elastyczne”, niż dotąd sądzono. Drzewa nie są biernymi organizmami zależnymi wyłącznie od pogody, ale potrafią aktywnie dostosowywać swoje strategie przetrwania do zagrożeń pojawiających się w środowisku.

Źródło: UAM w Poznaniu

Czytaj też: Nadzieja dla dzieci z guzami mózgu! Medycyna molekularna zmienia reguły gry!

Grafika tytułowa: Erik Karits / Unsplash