Europa nie chce być zależna od Elona Muska. Polska dorzuca do kosmicznego projektu setki milionów!
Komisja Europejska i konsorcjum SpaceRISE podpisały umowę wykonawczą uruchamiającą pełne wdrożenie IRIS2, flagowej europejskiej konstelacji satelitów bezpiecznej łączności. Do programu dodano 66 nowych satelitów, dzięki czemu docelowa konstelacja liczyć będzie 348 jednostek. Wśród państw członkowskich wspierających projekt dodatkowymi inwestycjami krajowymi wymieniana jest Polska.
Umowa kończy negocjacje rozpoczęte w styczniu 2026 r. i potwierdza kluczowe parametry programu: projekt, pojemność systemu, harmonogram wdrażania, cenę docelową oraz zaangażowanie operatorów prywatnych. Europejscy producenci zobowiązali się dostarczyć dodatkowe satelity zaprojektowane z myślą o zwiększonej odporności. Pierwsze starty zaplanowano do 2029 roku.
Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) odpowiada za techniczną realizację projektu – nadzoruje rozwój konstelacji oraz jej kwalifikację i walidację na orbicie, przekładając założenia programu na konkretne rezultaty przemysłowe. Po uruchomieniu system zapewni suwerenną, bezpieczną i wysoce niezawodną łączność dla europejskich rządów, sił obronnych, służb bezpieczeństwa oraz ratownictwa w całej Europie.
348 satelitów na dwóch orbitach
Docelowa konstelacja będzie się składać z 330 satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej i 18 satelitów na średniej orbicie okołoziemskiej, a także z opcjonalnych elementów wspierających konkretne misje. Kolejne kroki obejmują sfinalizowanie szczegółowego projektu konstelacji, przygotowanie budowy satelitów i bezpiecznej infrastruktury naziemnej, zapewnienie usług wyniesienia na orbitę oraz stopniowe uruchamianie usług operacyjnych od 2029 roku.
Wzmocniona konstelacja w odpowiedzi na sytuację bezpieczeństwa
W związku ze zmieniającą się sytuacją bezpieczeństwa Komisja zwiększyła możliwości systemu ponad pierwotne założenia. Dodatkowe 66 satelitów na niskiej i średniej orbicie wzmocni potencjał obronny, bezpieczeństwa i ratowniczy, podnosząc bezpieczne zdolności rządowe o 60% w UE i o 54% w skali globalnej.
Program realizowany jest w modelu partnerstwa publiczno-prywatnego z udziałem Komisji Europejskiej, państw członkowskich, ESA, Agencji UE ds. Programu Kosmicznego oraz europejskiego przemysłu. Konsorcjum SpaceRISE tworzą SES, Eutelsat i Hispasat. Wśród firm przemysłowych zaangażowanych w projekt znajdują się m.in. Airbus Defence and Space, Thales Alenia Space, OHB i Aerospacelab, a program ma też stworzyć możliwości dla start-upów oraz małych i średnich przedsiębiorstw.
Z IRIS2 będą mogli korzystać uprawnieni użytkownicy rządowi w państwach członkowskich UE oraz w krajach uczestniczących – obecnie w Norwegii i Islandii – podczas operacji o krytycznym znaczeniu: w reagowaniu kryzysowym, ochronie infrastruktury krytycznej oraz misjach bezpieczeństwa.
Finansowanie programu
Przyspieszone wdrożenie i zwiększona przepustowość oznaczają dodatkowe nakłady budżetowe. Finansowanie będzie pochodzić z budżetu UE na lata 2028–2034 oraz z dodatkowych inwestycji państw członkowskich. Poza Polską (656 mln euro) własne środki zadeklarowały już Węgry (500 mln euro) oraz Hiszpania (od 1,6 do 2 mld euro). Rozważane są kolejne wkłady innych państw członkowskich, a stosowne umowy są obecnie finalizowane.
Andrius Kubilius, komisarz UE ds. przemysłu obronnego i przestrzeni kosmicznej, powiedział, że przyspieszenie wdrażania wczesnych usług obronnych i bezpieczeństwa oraz wzmocnienie architektury IRIS2 pozwoli uruchomić sieć przed terminem i zwiększyć bezpieczne zdolności rządowe UE o ponad 60%.
Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA, ocenił, że osiągnięcie etapu Rendez-vous 1 potwierdza zdolność Europy do budowy bezpiecznych i odpornych zdolności umożliwiających niezależne działanie oraz ochronę jej podstawowych interesów, a ESA będzie dalej współpracować z Komisją nad przekształcaniem tych postępów w zdolności operacyjne.
Źródło: ESA
Czytaj też: Przełom w recyklingu? Naukowcy zamieniają trudny plastik w wysokiej jakości smar!
Grafika tytułowa: NASA / Unsplash
