Czarne dziury i wybuchy gwiazd pod lupą! Cztery potężne konstrukcje z La Palmy zmienią naukę!
15 października 2026 roku 250 naukowców i przedstawicieli instytucji z całego świata świętowało inaugurację podukładu Large-Sized Telescope (LST) w obserwatorium CTAO-North na Roque de los Muchachos na La Palmie w Hiszpanii. Ukończenie czterech teleskopów to kamień milowy w drodze do pełnej pracy Cherenkov Telescope Array Observatory (CTAO).
Każdy teleskop ma 23-metrowe zwierciadło i ultraszybkie kamery. Wykrywają słabe błyski światła Czerenkowa, powstające, gdy gamma o bardzo wysokiej energii zderza się z atmosferą Ziemi. LST to najczulsze na świecie instrumenty do obserwacji promieni gamma o energiach od ok. 20 GeV do kilku TeV. Pozwala to badać odległe i krótkotrwałe źródła.
Prototyp LST-1 już od 2020 roku obserwował pulsary, aktywne jądra galaktyk i szybko reagował na nowe, błyski gamma. Dołączenie LST-2, LST-3 i LST-4 zamieni cztery teleskopy w prawdziwy układ. Obserwując te same pęki z kilku kierunków jednocześnie, poprawi on czułość, rozdzielczość kątową i rekonstrukcję energii.
Sięgając do młodego Wszechświata
– Ukończenie LST to zwieńczenie ponad piętnastu lat międzynarodowej współpracy – powiedział prof. Masahiro Teshima, kierownik LST Collaboration.
Teleskopy umożliwią sondowanie epoki sprzed ok. 12 mld lat, gdy Wszechświat miał mniej niż 2 mld lat. Mogą wykrywać jasne rozbłyski gamma na przesunięciu ku czerwieni około z∼4. W projekcie uczestniczą instytucje m.in. z Polski, Niemiec, Włoch, Japonii i Hiszpanii. CTAO ma być największym i najpotężniejszym obserwatorium gamma na świecie, z ponad 60 teleskopami w dwóch lokalizacjach: na La Palmie i w Paranal w Chile. Będzie działać jako otwarte obserwatorium z publicznym dostępem do danych naukowych.
Źródło: Cherenkov Telescope Array Observatory / LST Collaboration
Czytaj też: Patrzymy w sam początek czasu! Zdumiewające odkrycie ujawnia setki tysięcy nieznanych galaktyk!
Grafika tytułowa: Paxton Tomko / Unsplash
