Zachwycaliśmy się zorzą, a naukowcy biją na alarm. Burza kosmiczna o mały włos nie sparaliżowała sieci!
W maju 2024 roku mieszkańcy Wielkiej Brytanii zachwycali się wyjątkowo intensywną zorzą polarną, widoczną nawet na południu kraju. Stojąca za nią burza geomagnetyczna była jednak także największym od pokolenia testem gotowości kraju na poważne zjawiska pogody kosmicznej.
Według naukowców z grupy eksperckiej Space Environment Impacts Expert Group (SEIEG), prezentujących wyniki na spotkaniu Royal Astronomical Society w Birmingham, tego testu Wielka Brytania nie zdała.
Burza z maja 2024 roku osiągnęła najwyższą kategorię G5 w skali NOAA, a jej siła wynikała z pięciu kolejnych wyrzutów masy koronalnej uderzających w Ziemię w ciągu dwóch dni. Choć w Wielkiej Brytanii spowodowała stosunkowo niewielkie zakłócenia, ujawniła poważne luki w odporności kraju na silniejsze zjawiska tego typu. Szczególnie niepokojący jest stan sieci energetycznej – modele sugerowały, że w niektórych podstacjach popłynęły prądy indukowane geomagnetycznie przekraczające 50 amperów, ze szczytem około 68 amperów, jednak z powodu braku czujników w Anglii i Walii tych szacunków nie da się zweryfikować. Nowa Zelandia, leżąca na podobnej szerokości geomagnetycznej, monitoruje już ponad 90 transformatorów i skutecznie wykorzystała procedury awaryjne podczas tej samej burzy.
Rosnące zagrożenie dla satelitów i zalecenia dla rządu
Burza uwidoczniła też wyzwania związane z zatłoczoną niską orbitą okołoziemską – niemal 5000 satelitów wykonało wówczas manewry unikowe, wobec około 300 przed jej wystąpieniem, a ostrzeżeń o kolizjach dla satelitów brytyjskich przybyło o 35 procent. Naukowcy rekomendują m.in. sieć czujników monitorujących prądy w transformatorach oraz lepsze prognozowanie wyrzutów masy koronalnej, docelowo z wyprzedzeniem dwóch do trzech godzin. Majowa burza, szacowana jako zjawisko raz na 13 lat, była stosunkowo łagodnym ostrzeżeniem – znacznie silniejsza burza na skalę sztormu z 1859 roku ma około jednoprocentową szansę wystąpienia w danym roku.
Źródło: Royal Astronomical Society oraz British Antarctic Survey
Czytaj też: Niezwykłe odkrycie astronomów. Dysk Drogi Mlecznej mógł się kiedyś dosłownie odwrócić!
Grafika tytułowa: Lightscape / Unsplash
