[NASZE WIDEO] Dlaczego szympansy nie stworzyły cywilizacji?

Ludzie i szympansy mają wspólnego przodka. Dlaczego po milionach lat ewolucji ludzie stworzyli cywilizację, a szympansy… cóż, pozostały szympansami? Częścią odpowiedzi może być pradawna pandemia i coś, co nas przed nią ocaliło.

Ludzie i szympansy mają wspólne ponad 95% genów kodujących powstawanie białek, ale w genomie jest też dużo genów „niekodujących”, które wydają się niepotrzebne, ale z których część może wpływać na działanie innych genów. Część tego „śmieciowego” DNA pochodzi z wirusów, które po infekcji dodawały swój kod genetyczny – to tak zwane insercje wirusowe. Komórki starają się je wyciszyć: rozpoznają obce DNA i oblepiają je znacznikami metylowymi, wyłączając dany fragment. I tu wracamy do Afryki, gdzie jakieś 5 milionów lat temu populację afrykańskich naczelnych – przodków dzisiejszych szympansów, bonobo i goryli zaatakował wirus PTERV1. Jak widać przetrwały pandemię, ale w ich DNA znalazły się insercje tego wirusa. Jedna w bardzo niefortunnym dla szympansów miejscu…

Znaczniki metylowe blokujące tę sekwencję wirusa blokują też sąsiadujący gen LINC00662, który, jak wykazała praca zespołu Patricii Gerdes, u ludzi wspomaga rozwój i dojrzewanie neuronów. Jego działanie nie sprawia, że mamy więcej neuronów, ale między innymi zwiększa liczbę połączeń i poprawia ich jakość, a to może być kluczowe przy pracy mózgu. Naukowcy wykorzystali edycję genów za pomocą CRISPR usuwając wirusową insercję z DNA szympansa i rzeczywiście, gen LINC00662 zaczął działać… To oczywiście nie jest kompletna i definitywna odpowiedź, ale to bardzo ciekawy trop, czyż nie? Właśnie! Dlaczego PTERV1 zaatakował szympansy, bonobo i goryle, ale nie przodków ludzi? Wygląda na to, że byliśmy odporniejsi – jedno z naszych białek przeciwwirusowych, TRIM5α, skutecznie blokuje infekcję. Brawo my!