Ultraprzetworzona żywność może osłabiać kości?
Od smakowych jogurtów i płatków śniadaniowych po mrożone pizze czy owsianki instant, ultraprzetworzona żywność stała się stałym elementem współczesnej diety. Produkty te są wygodne, łatwo dostępne i często tańsze niż świeże posiłki.
Jednak coraz więcej badań wskazuje, że ich nadmierne spożycie może wiązać się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, w tym z cukrzycą, chorobami sercowo-naczyniowymi czy niektórymi nowotworami. Nowe badanie naukowców z Tulane University sugeruje, że lista potencjalnych zagrożeń może być jeszcze dłuższa. Wyniki opublikowane w czasopiśmie The British Journal of Nutrition wskazują, że wysoki udział ultraprzetworzonej żywności w diecie może negatywnie wpływać także na zdrowie kości.
Więcej przetworzonej żywności – słabsze kości
Badacze przeanalizowali dane ponad 160 tys. uczestników projektu UK Biobank – jednego z największych na świecie programów badań populacyjnych dotyczących zdrowia.
Średnio uczestnicy spożywali około ośmiu porcji ultraprzetworzonej żywności dziennie. Analiza wykazała, że wraz ze wzrostem liczby takich produktów w diecie zwiększało się ryzyko złamania biodra. Każde dodatkowe 3,7 porcji dziennie – co w praktyce może oznaczać np. mrożone danie główne, ciasteczko i słodzony napój – podnosiło to ryzyko o 10,5%.
Jednocześnie osoby jedzące więcej ultraprzetworzonych produktów miały niższą gęstość mineralną kości. Zjawisko to obserwowano w kilku ważnych obszarach szkieletu, m.in. w górnej części kości udowej oraz w odcinku lędźwiowym kręgosłupa.
– Nasza kohorta była obserwowana przez ponad 12 lat i w tym czasie zauważyliśmy wyraźny związek między wysokim spożyciem ultraprzetworzonej żywności a spadkiem gęstości mineralnej kości – wyjaśnia prof. Lu Qi z Tulane University.
Jak podkreśla badacz, wcześniejsze prace sugerowały taki związek, ale dopiero teraz został on bezpośrednio zbadany w dużej populacji ludzi.
Czym właściwie jest ultraprzetworzona żywność?
Do tej kategorii zalicza się produkty wytwarzane przemysłowo, które zawierają duże ilości soli, cukrów, słodzików, dodatków smakowych oraz niezdrowych tłuszczów. Zwykle są one bogate w kalorie, ale ubogie w składniki odżywcze, a ich skład znacznie odbiega od naturalnej formy żywności.
Według danych Centers for Disease Control and Prevention w 2023 roku ultraprzetworzona żywność stanowiła około 55% całkowitej liczby kalorii spożywanych przez młodzież i dorosłych. Produkty te są szczególnie popularne w gospodarstwach domowych o niższych i średnich dochodach.
– Ultraprzetworzone produkty są dziś praktycznie na wyciągnięcie ręki w każdym sklepie spożywczym. Nasze wyniki zwiększają obawy dotyczące ich potencjalnego wpływu na zdrowie kości – dodał Qi.
Kto jest najbardziej narażony?
Analiza wykazała, że niekorzystny wpływ ultraprzetworzonej żywności był szczególnie widoczny u osób poniżej 65. roku życia oraz u osób z niedowagą (BMI poniżej 18,5).
Niskie BMI jest samo w sobie czynnikiem ryzyka dla zdrowia kości, a dieta bogata w produkty ultraprzetworzone może dodatkowo pogłębiać ten problem. Według autorów badania silniejszy związek obserwowany u młodszych osób może wynikać z bardziej wydajnego układu trawiennego, który skuteczniej wchłania składniki obecne w żywności – także te niekorzystne dla zdrowia.
Nowa analiza wpisuje się w rosnącą liczbę badań dotyczących wpływu ultraprzetworzonej żywności na układ kostny. Badanie opublikowane w 2024 roku wykazało, że wysoki udział takich produktów w diecie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem osteoporoza. Z kolei wcześniejsze badanie z 2016 roku wykazało, że kobiety w ciąży mieszkające bliżej restauracji typu fast food rodziły dzieci z niższą zawartością minerałów w kościach.
Źródło: Uniwersytet Tulane
Czytaj też: Dlaczego organizm uznaje niektóre produkty za bezpieczne, a inne za niebezpieczne?
Grafika tytułowa: Harlie Raethel / Unsplash
