To zmieni diagnozowanie depresji i schizofrenii? Naukowcy stworzyli genetyczny profil psychiczny!
Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu w Bergen pokazują, że odpowiedzi na pytania dotyczące przyczyn zaburzeń psychicznych mogą kryć się nie tylko w samych genach, ale również w sposobie, w jaki są one regulowane.
Odkrycia te dostarczają nowych informacji na temat biologicznych mechanizmów związanych z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym (OCD) oraz chorobą afektywną dwubiegunową, a w przyszłości mogą przyczynić się do opracowania bardziej precyzyjnych metod diagnostyki i leczenia.
Zaburzenia psychiczne rozwijają się zwykle pod wpływem zarówno predyspozycji genetycznych, jak i doświadczeń życiowych, takich jak przewlekły stres czy trudne wydarzenia. Dotychczas jednym z największych wyzwań było zrozumienie, w jaki sposób te czynniki wzajemnie na siebie oddziałują. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera epigenetyka – dziedzina badająca chemiczne modyfikacje DNA, które mogą wpływać na aktywność genów bez zmiany ich struktury.
Badacze przeanalizowali wzorce metylacji DNA, czyli jednego z najważniejszych mechanizmów epigenetycznych, u osób cierpiących na OCD oraz chorobę afektywną dwubiegunową. Wyniki wykazały obecność charakterystycznych zmian w genach związanych z funkcjonowaniem układu odpornościowego, co sugeruje, że procesy immunologiczne mogą odgrywać istotną rolę w rozwoju obu schorzeń. Odkryto również zmiany dotyczące genów odpowiedzialnych za pracę układu nerwowego, które były specyficzne dla poszczególnych zaburzeń.
Wrodzone predyspozycje zwiększają podatność na rozwój choroby
Szczególnie ważne okazało się ustalenie, że część zaobserwowanych zmian epigenetycznych pokrywa się ze znanymi genetycznymi czynnikami ryzyka. Dzięki temu naukowcy mogą lepiej zrozumieć, w jaki sposób wrodzone predyspozycje zwiększają podatność na rozwój choroby. Jednocześnie wykryto także zmiany niezależne od genetyki, które najprawdopodobniej odzwierciedlają wpływ środowiska i przeżywanych doświadczeń. To kolejny dowód na to, że zdrowie psychiczne kształtowane jest przez złożoną współpracę genów i otoczenia.
Praktyczne znaczenie badań jest bardzo obiecujące. W przypadku choroby afektywnej dwubiegunowej naukowcy wykazali, że uwzględnienie informacji o metylacji DNA poprawia skuteczność modeli przewidujących ryzyko wystąpienia choroby. W przyszłości podobne narzędzia mogą pomóc lekarzom wcześniej identyfikować osoby szczególnie narażone na rozwój zaburzeń psychicznych oraz lepiej dopasowywać metody leczenia do indywidualnych cech pacjenta.
Badania te pokazują, że epigenetyka staje się coraz ważniejszym uzupełnieniem tradycyjnych analiz genetycznych. Dzięki poznawaniu biologicznych śladów pozostawianych przez stres i inne czynniki środowiskowe naukowcy zyskują nowe możliwości wyjaśniania mechanizmów chorób psychicznych. Choć potrzebne są dalsze badania na większych grupach pacjentów, uzyskane wyniki przybliżają medycynę do bardziej spersonalizowanej psychiatrii, w której diagnoza, profilaktyka i terapia będą mogły być lepiej dostosowane do indywidualnych potrzeb każdego człowieka.
Źródło: Uniwersytet w Bergen
Czytaj też: Księgi średniowieczne kryły biologiczną tajemnicę! Naukowcy odczytali DNA groźnego wirusa z pergaminów!
Grafika tytułowa: National Cancer Institute / Unsplash
