To da nową nadzieję chorym na SM? Badacze odkryli sposób na odnowę uszkodzonych nerwów!
Stwardnienie rozsiane (SM) jest najczęstszą przewlekłą chorobą neurologiczną dotykającą młodych dorosłych. Choć współczesna medycyna dysponuje lekami spowalniającymi rozwój choroby, nadal brakuje terapii, które potrafiłyby naprawiać uszkodzenia układu nerwowego. Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu w Helsinkach mogą jednak przybliżyć medycynę do osiągnięcia tego celu.
SM rozwija się w wyniku błędnej reakcji układu odpornościowego, który atakuje mielinę – ochronną osłonkę otaczającą włókna nerwowe. To właśnie ona umożliwia szybkie i sprawne przekazywanie sygnałów w układzie nerwowym. Gdy mielina zostaje uszkodzona, przewodzenie impulsów nerwowych ulega zaburzeniu, co prowadzi do problemów z widzeniem, poruszaniem się, utrzymaniem równowagi, a także do przewlekłego zmęczenia i wielu innych objawów neurologicznych. W miarę postępu choroby uszkodzenia mogą stawać się trwałe. Obecnie stosowane leki skupiają się głównie na ograniczaniu nadmiernej aktywności układu odpornościowego. Pomagają zmniejszać liczbę nawrotów i spowalniać rozwój choroby, jednak nie odbudowują już zniszczonej mieliny. Jest to szczególnie istotny problem u pacjentów z postępującą postacią SM, u których uszkodzenia układu nerwowego narastają przez wiele lat.
Od dawna naukowcy poszukują sposobów na pobudzenie remielinizacji, czyli naturalnego procesu odbudowy osłonek mielinowych. Dotychczasowe próby nie przyniosły jednak oczekiwanych rezultatów. Jednym z powodów jest fakt, że w miejscach uszkodzeń powstaje środowisko biologiczne utrudniające regenerację nerwów i blokujące działanie komórek odpowiedzialnych za naprawę tkanek. Badacze z Helsinek opracowali dwa niezależne podejścia, które mogą pomóc przełamać te bariery. Pierwsze z nich koncentruje się na mechanizmie stresu komórkowego występującym w uszkodzonych obszarach mózgu. W przebiegu SM proces ten pozostaje stale aktywny, utrudniając komórkom naprawczym wykonywanie swoich funkcji. Naukowcy wykazali, że odpowiednia cząsteczka leku potrafi zablokować ten niekorzystny mechanizm, co znacząco przyspiesza odbudowę mieliny w uszkodzonej tkance.
Drugie podejście skupia się na tkance bliznowatej powstającej wokół ognisk choroby. Stanowi ona fizyczną przeszkodę dla regeneracji nerwów. Zespół badawczy opracował cząsteczkę wpływającą na skład tej tkanki, dzięki czemu możliwe stało się stworzenie bardziej sprzyjających warunków do odbudowy uszkodzonych struktur nerwowych. Szczególnie interesujące jest to, że oba rozwiązania, mimo działania na zupełnie różne procesy biologiczne, przyniosły bardzo podobne rezultaty. W badaniach laboratoryjnych i modelach choroby zaobserwowano wyraźną odbudowę mieliny oraz ograniczenie stanu zapalnego w układzie nerwowym. Wyniki te sugerują, że istnieje więcej niż jedna droga prowadząca do skutecznego wspierania regeneracji uszkodzonych nerwów.
Praktyczne znaczenie tych badań może być bardzo duże. Jeśli skuteczność nowych cząsteczek zostanie potwierdzona w kolejnych etapach badań, mogą one stać się podstawą pierwszych terapii ukierunkowanych nie tylko na hamowanie choroby, ale również na naprawę już istniejących uszkodzeń. Byłaby to istotna zmiana w leczeniu stwardnienia rozsianego, zwłaszcza dla pacjentów z bardziej zaawansowanymi postaciami choroby.
Przed naukowcami pozostaje jeszcze wiele pracy
Dotychczasowe wyniki uzyskano w badaniach laboratoryjnych oraz modelach eksperymentalnych, dlatego konieczne będzie przeprowadzenie badań klinicznych z udziałem ludzi. Ważnym osiągnięciem jest jednak fakt, że obie badane cząsteczki potrafią pokonywać barierę krew–mózg, która często stanowi poważną przeszkodę dla leków przeznaczonych do leczenia chorób neurologicznych.
Badania te nie tylko przybliżają możliwość opracowania nowych terapii dla osób cierpiących na stwardnienie rozsiane, ale również pomagają lepiej zrozumieć mechanizmy blokujące naturalną regenerację układu nerwowego. Wiedza ta może w przyszłości znaleźć zastosowanie także w leczeniu innych chorób neurodegeneracyjnych i uszkodzeń mózgu, w których odbudowa mieliny odgrywa kluczową rolę.
Źródło: Uniwersytet w Helsinkach
Czytaj też: Przełom w walce z alergiami! Polscy naukowcy odkryli niezwykłą rolę bakterii jelitowych!
Grafika tytułowa: Vitaly Gariev / Unsplash
