Starożytne gliniane kulki odnalezione w Azji przesuwają zegary historii o tysiące lat
Międzynarodowy zespół archeologów kierowany przez Laurenta Davina z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie dokonał przełomowego odkrycia: najstarszych znanych glinianych ozdób w Azji Południowo-Zachodniej. Badania, opublikowane w „Science Advances”, przesuwają początki symbolicznego wykorzystania gliny w tym regionie o tysiące lat wstecz.
Znalezione 142 koraliki i wisiorki powstały około 15 tysięcy lat temu i zostały wykonane przez łowców-zbieraczy kultury natufijskiej, zamieszkujących obszar dzisiejszego Izraela. Były to jedne z pierwszych społeczności prowadzących osiadły tryb życia – na długo przed rozwojem rolnictwa. Dotąd sądzono, że glina nie odgrywała w tym okresie roli dekoracyjnej, tymczasem odkrycie wskazuje na rozwiniętą i trwałą tradycję jej wykorzystania.
Wiele kształtów inspirowanych było roślinami
Ozdoby odnaleziono na czterech stanowiskach archeologicznych i datowane są na ponad trzy tysiące lat osadnictwa. Niewielkie koraliki formowano ręcznie w różne kształty i często pokrywano czerwoną ochrą przy użyciu wczesnej techniki barwienia. To najstarszy znany przykład takiego zabiegu na świecie.
Różnorodność form – aż 19 typów – wskazuje, że nie był to jednorazowy eksperyment, lecz element kultury. Wiele kształtów inspirowanych było roślinami, takimi jak dzikie zboża czy rośliny strączkowe, które odgrywały kluczową rolę w życiu Natufijczyków. Ślady włókien pokazują, że ozdoby były noszone, najpewniej jako elementy naszyjników lub innych dekoracji ciała.
Wyjątkowym aspektem odkrycia są zachowane odciski palców. Analiza około 50 śladów wykazała, że koraliki tworzyli zarówno dorośli, jak i dzieci. To pierwszy tak wyraźny dowód udziału różnych pokoleń w tworzeniu paleolitycznych ozdób i zarazem największy zbiór takich odcisków z tego okresu.
Wyniki badań podważają dotychczasowe przekonanie, że symboliczne użycie gliny pojawiło się dopiero wraz z rolnictwem. Wszystko wskazuje na to, że „rewolucja symboliczna” zaczęła się wcześniej – w społecznościach, które dopiero przechodziły do osiadłego trybu życia.
Odkrycie pokazuje Natufijczyków nie tylko jako prekursorów rolnictwa, lecz także twórców rozwiniętej kultury symbolicznej. Gliniane ozdoby były dla nich sposobem wyrażania tożsamości, relacji i znaczeń – na długo przed pojawieniem się ceramiki użytkowej.
Źródło: Hebrew University of Jerusalem
Czytaj też: Czy starzenie się można leczyć na poziomie komórkowym?
Grafika tytułowa: Trnava University / Unsplash
