Pierwsza w historii mapa rzadkich trzęsień ziemi
Naukowcy ze Stanford University opracowali pierwszą kompleksową mapę trzęsień ziemi zachodzących w płaszczu kontynentalnym, czyli w głębokiej warstwie Ziemi znajdującej się pod skorupą.
Badanie pozwoliło po raz pierwszy zobaczyć globalny obraz tych rzadkich zjawisk oraz określić, gdzie występują najczęściej i jakie mogą mieć znaczenie dla zrozumienia procesów zachodzących we wnętrzu naszej planety.
Trzęsienia ziemi kojarzone są zazwyczaj z pęknięciami w skorupie ziemskiej, gdzie dochodzi do uwalniania naprężeń na liniach uskoków. Okazuje się jednak, że wstrząsy mogą powstawać także znacznie głębiej – w płaszczu, który stanowi większość objętości Ziemi i odpowiada między innymi za ruchy płyt tektonicznych oraz powstawanie magmy. Dotychczas brakowało jednak wystarczających danych, aby jednoznacznie określić skalę tego zjawiska.
Zespół badaczy przeanalizował dane z sieci sejsmologicznych na całym świecie i opracował metodę pozwalającą odróżnić trzęsienia ziemi w płaszczu od tych zachodzących w skorupie. Kluczowe okazało się porównanie różnych typów fal sejsmicznych, które rozchodzą się we wnętrzu planety w odmienny sposób w zależności od głębokości źródła wstrząsu. Dzięki temu udało się wyłonić 459 trzęsień ziemi w płaszczu kontynentalnym zarejestrowanych od 1990 roku. Najwięcej z nich odnotowano w rejonie Himalajów oraz w okolicach Cieśniny Beringa.
Dokładniejsza ocena ryzyka sejsmicznego
Choć tego typu trzęsienia są zbyt głębokie, aby bezpośrednio zagrażać ludziom na powierzchni, ich znaczenie naukowe jest bardzo duże. Analiza tych zjawisk pozwala lepiej zrozumieć granicę między skorupą a płaszczem, a także mechanizmy odpowiedzialne za powstawanie wstrząsów sejsmicznych w ogóle. Wiedza ta może w przyszłości przyczynić się do dokładniejszej oceny ryzyka sejsmicznego oraz udoskonalenia modeli przewidujących zachowanie się aktywnych tektonicznie regionów świata.
Badanie ma również znaczenie dla szerszych nauk o Ziemi, ponieważ dostarcza nowych informacji o procesach zachodzących w głębokich warstwach planety, takich jak konwekcja materiału skalnego czy oddziaływanie między płaszczem a skorupą. Lepsze poznanie tych mechanizmów pomaga zrozumieć, w jaki sposób energia i naprężenia przemieszczają się we wnętrzu Ziemi i jak mogą wpływać na aktywność sejsmiczną w płytszych warstwach.
Opracowana mapa oraz nowa metoda identyfikacji głębokich trzęsień ziemi tworzą podstawę do dalszych badań. Wraz z rozwojem sieci czujników sejsmicznych możliwe będzie dokładniejsze śledzenie tych zjawisk, co w dłuższej perspektywie może przełożyć się na lepsze przygotowanie społeczeństw na skutki trzęsień ziemi oraz bardziej precyzyjne rozumienie procesów kształtujących wnętrze naszej planety.
Źródło: Stanford University
Czytaj też: Nowy sposób klasyfikacji starożytnej ceramiki malowanej z Chin
Grafika tytułowa: Jens Aber / Unsplash
