Kosmos ujawnił przerażającą prawdę. Zdjęcia satelitarne pokazują skalę grabieży zabytków
Nowe badanie zespołu z Dartmouth College pokazuje, że dziedzictwo archeologiczne Syrii ucierpiało w ostatniej dekadzie znacznie bardziej, niż dotychczas sądzono. Naukowcy przeanalizowali zdjęcia satelitarne 200 stanowisk archeologicznych w całym kraju, w tym miejsc wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, takich jak Palmyra, długoletnie wykopaliska w Mari oraz starożytne rzymskie miasto Apamea, znane ze swojej Wielkiej Kolumnady.
Dziesiątki syryjskich stanowisk archeologicznych ucierpiały wskutek grabieży już podczas wojny domowej, która trwała od 2011 do 2024 roku. Ponieważ ostatnia kompleksowa analiza szkód pochodziła z 2017 roku, skala zniszczeń w ostatniej dekadzie pozostawała w dużej mierze nieznana. Wykorzystując zdjęcia satelitarne z Google Earth oraz z programu Pleiades Europejskiej Agencji Kosmicznej, badacze pod kierownictwem prof. Jesse’ego Casany sklasyfikowali szkody na cztery kategorie: „tradycyjną grabież”, czyli pojedyncze wykopane doły; „grabież zmechanizowaną” przy użyciu buldożerów; „militaryzację”, obejmującą okopy i inne umocnienia wojskowe; oraz „zabudowę lub obozowiska”, w tym prowizoryczne schronienia dla uchodźców. Wyniki są alarmujące – w latach 2015–2025 splądrowanych zostało aż 59 procent badanych stanowisk, podczas gdy w latach 2011–2016 odsetek ten wynosił 13 procent.
Wojsko tureckie jako nowy czynnik zniszczeń
Szczególnie niepokojącym odkryciem jest powiązanie zmechanizowanej grabieży z działalnością wojskową – na obszarach okupowanych przez wojska tureckie zaobserwowano systematyczne niszczenie stanowisk archeologicznych przy użyciu ciężkiego sprzętu budowlanego. – Zmechanizowana grabież w Syrii i jej związek z działalnością wojskową są naprawdę niepokojące – podkreśla prof. Casana, kierownik Laboratorium Archeometrii Przestrzennej na Dartmouth.
Badanie było możliwe dzięki dodatkowemu wsparciu Dartmouth Initiative for Middle East Exchange (DIMEX), inicjatywy uczelni mającej na celu pogłębianie partnerstw i globalnego zaangażowania w regionie Bliskiego Wschodu. Współautorami pracy byli także studentka Mary Lamberth oraz badacze Jasper Clayton i Carolin Ferwerda. Autorzy podkreślają, że dokumentacja satelitarna, choć nie zastąpi bezpośrednich prac terenowych, pozostaje obecnie jedynym sposobem monitorowania stanu dziedzictwa kulturowego na obszarach niedostępnych dla archeologów i konserwatorów.
Źródło: Dartmouth College (Department of Anthropology)
Czytaj też: Naukowcy zbadali DNA w średniowiecznym grobie. Wyniki kompletnie ich zaskoczyły!
Grafika tytułowa: Trnava University / Unsplash
