Chemioterapia ma alternatywę? Naukowcy testują jony wapnia w walce z rakiem trzustki!
Rak trzustki należy do najbardziej wymagających nowotworów pod względem leczenia. Choroba często rozwija się przez długi czas bez wyraźnych objawów, a gdy zostaje wykryta, możliwości skutecznej terapii są zwykle ograniczone. Dlatego szczególne znaczenie mają badania nad innowacyjnymi metodami, które mogłyby poprawić rokowania i jakość życia pacjentów. Jednym z najbardziej obiecujących kierunków są prace prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu nad elektroporacją wapniową.
Metoda ta wykorzystuje krótkie impulsy elektryczne, które czasowo zwiększają przepuszczalność błon komórkowych. Dzięki temu do komórek nowotworowych może przedostać się duża ilość jonów wapnia, prowadząc do zaburzenia ich funkcjonowania i w konsekwencji do ich obumarcia. Co istotne, terapia nie wymaga stosowania dodatkowych leków przeciwnowotworowych bezpośrednio w miejscu zabiegu, a jej działanie opiera się na naturalnie występującym w organizmie pierwiastku. Znaczenie tej technologii jest szczególnie duże w przypadku raka trzustki. Ze względu na położenie narządu w sąsiedztwie ważnych naczyń krwionośnych i przewodów żółciowych wiele standardowych metod niszczenia guza nie może być bezpiecznie zastosowanych. Elektroporacja wapniowa daje szansę na miejscowe oddziaływanie na nowotwór bez uszkadzania otaczających tkanek.
Pierwsze doświadczenia kliniczne przyniosły obiecujące rezultaty
Wrocławski zespół jako pierwszy w Polsce zastosował tę metodę u pacjentów z miejscowo zaawansowanym, nieoperacyjnym rakiem trzustki. Badania poprzedziły wieloletnie eksperymenty laboratoryjne, które pozwoliły lepiej zrozumieć mechanizm działania terapii i ocenić jej bezpieczeństwo. Wyniki wskazują, że nadmiar wapnia doprowadzany do komórek nowotworowych zaburza ich gospodarkę energetyczną, prowadząc do wyczerpania zasobów niezbędnych do przeżycia. Pierwsze doświadczenia kliniczne przyniosły obiecujące rezultaty. U części pacjentów zaobserwowano zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawę stanu odżywienia oraz wydłużenie czasu przeżycia w porównaniu z typowymi rokowaniami dla zaawansowanego raka trzustki. Szczególnie ważna była poprawa jakości życia, która dla osób zmagających się z tą chorobą ma ogromne znaczenie.
Obecnie metoda jest oceniana w ramach finansowanego przez Agencję Badań Medycznych badania klinicznego IREC, obejmującego kilkudziesięciu pacjentów. Naukowcy porównują skuteczność różnych wariantów terapii opartych na elektroporacji, aby określić, które rozwiązania przynoszą najlepsze efekty. Wyniki tych badań mogą w przyszłości wpłynąć na rozwój nowych standardów leczenia pacjentów, dla których dostępne obecnie metody okazują się niewystarczające. Istotnym osiągnięciem projektu jest także pokazanie, jak badania podstawowe mogą zostać przełożone na praktykę kliniczną. Nad rozwojem terapii współpracują specjaliści z wielu dziedzin – biologii molekularnej, farmacji, inżynierii biomedycznej, elektroniki oraz chirurgii onkologicznej. Taka interdyscyplinarna współpraca umożliwiła przejście od badań laboratoryjnych do realnej pomocy pacjentom.
Choć elektroporacja wapniowa pozostaje obecnie metodą eksperymentalną i nie zastępuje standardowych form leczenia, jej potencjał jest bardzo duży. Badania wskazują, że może stać się wartościowym uzupełnieniem terapii nowotworów litych, zwłaszcza w sytuacjach, gdy tradycyjne metody nie przynoszą oczekiwanych rezultatów lub nie mogą zostać zastosowane. Znaczenie prowadzonych we Wrocławiu prac wykracza przy tym poza raka trzustki. Dotychczasowe wyniki sugerują, że podobne podejście może znaleźć zastosowanie również w leczeniu innych nowotworów litych. Otwiera to perspektywę opracowania nowych, bardziej selektywnych i mniej obciążających terapii, które w przyszłości mogą zwiększyć możliwości leczenia pacjentów onkologicznych na całym świecie.
Źródło: Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu
Czytaj też: Polscy naukowcy znaleźli sposób na superbakterie? To może być przełom w medycynie!
Grafika tytułowa: National Cancer Institute / Unsplash
