
Niezwykłe odkrycie astronomów na obrzeżach układu. Woda z Pasa Kuipera ma zaskakujący skład!
Badanie 12 cząstek pyłu międzyplanetarnego potwierdza długotrwałą, lecz trudną do udowodnienia teorię. Według niej Pas Kuipera jest domem dla rezerwuaru wody bogatej w „ciężki” tlen.
Naukowcy od dawna podejrzewali, że lód w zewnętrznych rejonach Układu Słonecznego zawiera ciężki tlen, czyli nieradioaktywne, stabilne izotopy tego pierwiastka. Udowodnić, że taki zapas wody rzeczywiście istnieje, było jednak trudno. Meteoryty rzadko dostarczają wskazówek w tej sprawie.
Lindsay Keller i jej współpracownicy całkowicie ominęli potrzebę próbek meteorytów. Zbadali cząstki pyłu międzyplanetarnego zebrane z ziemskiej stratosfery. Pył miał dużą gęstość blizn po cząstkach energetycznych Słońca, co dowodzi, że pochodził z Pasa Edgewortha-Kuipera. Dalsze analizy wykazały, że cząstki zbudowane były głównie z uwodnionych minerałów.
Za pomocą modeli badacze sprawdzili, jak te minerały mogły powstać. Powiązali je z reakcjami z dwutlenkiem węgla i lodem w niskich temperaturach. Skład izotopowy minerałów wskazywał, że woda w tych reakcjach powstała z jednego z dwóch ciężkich izotopów tlenu, a nie ze zwykłego tlenu. Autorzy piszą o „przekonującym dowodzie” na obecność dużego złoża ciężkiej wody poza orbitami gazowych olbrzymów. Złoże to było w dużej mierze odizolowane od materii z wnętrza Układu Słonecznego.
Czym jest Pas Kuipera?
Pas Kuipera to rozległy dysk lodowych ciał krążących wokół Słońca za orbitą Neptuna, mniej więcej od 30 do 50 jednostek astronomicznych. Jedna jednostka to średnia odległość Ziemi od Słońca. Pas zawiera miliony obiektów zbudowanych głównie z zamarzniętej wody, metanu i amoniaku. To pozostałości po powstawaniu Układu Słonecznego około 4,6 mld lat temu.
Nazwę zawdzięcza astronomowi Gerardowi Kuiperowi. Pierwszy obiekt w pasie, poza Plutonem i jego księżycem Charonem, odkryto w 1992 roku. Dziś znamy ich tysiące. Do największych należą planety karłowate Pluton, Haumea i Makemake.
Pas jest też źródłem komet krótkookresowych, a jego badania pomagają zrozumieć, jak formowały się planety. Z bliska zbadała go sonda New Horizons. W 2015 roku przeleciała obok Plutona, a w 2019 roku obok obiektu Arrokoth, który ma kształt dwóch zlepionych brył.
Źródło: Amerykańskie Stowarzyszenie na rzecz Postępu Nauki (AAAS)
Czytaj też: Te galaktyki wydawały się astronomom „zbyt jasne, by istnieć”. Teraz wiemy, co naprawdę je odsłoniło!
Grafika tytułowa: Frantisek Duris / Unsplash
