To te komórki odpowiadają za Twój stres! Badacze z UCLA dokonali przełomu!
Nowe badanie prowadzone przez naukowców z UCLA Health zidentyfikowało konkretny typ komórki mózgowej oraz drobną strukturę na jej powierzchni, która zmienia się pod wpływem stresu, odkrycie, które może pomóc wyjaśnić, dlaczego stres prowadzi do lęku i depresji.
Badanie skupiło się na astrocytach, krzewiastych komórkach podporowych mózgu, znanych też jako komórki glejowe, które tradycyjnie otrzymywały znacznie mniej uwagi w badaniach nad stresem niż neurony. Zespół odkrył, że astrocyty w ciele migdałowatym, obszarze mózgu odpowiedzialnym za strach i emocje, ulegają mierzalnym zmianom podczas stresu. Jedną z zauważalnych zmian jest skracanie się rzęski pierwotnej komórek, struktury przypominającej antenę, która pomaga komórkom wyczuwać otoczenie i na nie reagować.
Struktura, o której niewielu słyszało
Jak zauważyły współautorki pierwsze badania, Sara Gutierrez Pelaz, badaczka podoktorska w laboratorium profesora Baljita Khakha na David Geffen School of Medicine przy UCLA, oraz Katsukuni Mitsui, naukowiec wizytujący z firmy ONO Pharmaceutical, dotychczas myślano o stresie i zaburzeniach nastroju głównie w kategoriach sygnałów przekazywanych między neuronami. Odkrycia zespołu pokazują, że w reakcji mózgu na stres uczestniczy również inny typ komórki oraz struktura, o której większość ludzi nigdy nie słyszała.
Na modelach mysich z przewlekłym stresem badacze zaobserwowali, że astrocyty w ciele migdałowatym wykazują zmieniony poziom genów i białek, częściowo związany z funkcją rzęski pierwotnej, wraz z fizycznym skróceniem tych struktur. Naukowcy przywrócili prawidłową długość rzęsek dwiema metodami: techniką laboratoryjną włączającą i wyłączającą konkretne receptory na astrocytach oraz lekiem celującym w receptor S1PR1. Zabiegi te odwróciły wiele zmian molekularnych i poprawiły niektóre zachowania związane ze stresem u myszy, w tym objawy lęku oraz zmniejszone zainteresowanie zwykle przyjemnymi aktywnościami.
Istniejący lek jako punkt wyjścia do terapii
Co istotne, receptor S1PR1 występuje również w ludzkiej tkance ciała migdałowatego i jest już celem zatwierdzonego przez FDA leku na stwardnienie rozsiane o nazwie ponesimod. Gdy badacze podali ten lek zestresowanym myszom, uzyskali podobną poprawę, co sugeruje potencjalną drogę do testowania tego podejścia u ludzi. Jak podkreślił Baljit Khakh, główny autor badania, ponieważ zaangażowany receptor jest już celem zatwierdzonego leku, daje to realistyczny punkt wyjścia do poszukiwania nowych metod leczenia, zamiast zaczynania od zera.
Naukowcy przeanalizowali także aktywność genów w tkance mózgowej pobranej od osób z dużą depresją, chorobą afektywną dwubiegunową oraz zaburzeniami związanymi z psychozą. Odkryli, że geny związane z rzęską były zaburzone również w tych schorzeniach, co wzmacnia wyniki uzyskane w badaniu na myszach.
Zaburzenia związane ze stresem, takie jak lęk i depresja, dotykają dużej części populacji, a obecne terapie nie działają u wszystkich. Identyfikując konkretną strukturę komórkową, która zmienia się pod wpływem stresu i którą można przywrócić, badanie otwiera nowy kierunek rozwoju terapii, skupiony na komórkach glejowych, a nie wyłącznie na neuronach. Autorzy podkreślają, że wyniki mają charakter wczesnego etapu badań i opierają się na modelach zwierzęcych, a dalsze badania będą potrzebne, by ustalić, czy celowanie w rzęski pierwotne astrocytów może stać się realną strategią terapeutyczną u ludzi.
Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Nature”.
Źródło: University of California – Los Angeles Health Sciences (UCLA Health)
Czytaj też: Przełom w polskiej medycynie! Lekarze po raz pierwszy podali pacjentowi limfocyty VST!
Grafika tytułowa: Vasilis Caravitis / Unsplash
