Przełomowe odkrycie polskich naukowców! To może być nowa broń w walce z rakiem!
Zespół naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum pod kierunkiem prof. Marcina Magierowskiego dokonał odkrycia, mogącego znacząco zmienić sposób rozumienia procesów prowadzących do rozwoju jednego z najważniejszych stanów przednowotworowych przełyku.
Wyniki ich wieloletnich badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Gastroenterology”, rzucają nowe światło na mechanizmy odpowiedzialne za powstawanie przełyku Barretta – schorzenia zwiększającego ryzyko rozwoju raka przełyku.
Punktem wyjścia dla badań była choroba refluksowa przełyku (GERD), która dotyka ponad jedną piątą populacji. U części pacjentów długotrwałe drażnienie błony śluzowej przez cofającą się treść żołądkową prowadzi do zmian w budowie komórek wyściełających przełyk. Powstaje wówczas przełyk Barretta, uznawany za stan przednowotworowy wymagający szczególnej kontroli medycznej. Uczeni wykazali, że kluczową rolę w tym procesie odgrywa utrata naturalnej sygnalizacji związanej z siarkowodorem – związkiem chemicznym, który w organizmie pełni ważne funkcje regulacyjne. Badacze odkryli, że zaburzenie tego mechanizmu prowadzi do głębokich zmian w funkcjonowaniu komórek przełyku, uruchamiając proces ich nieprawidłowego przeprogramowania. Co szczególnie istotne, mechanizm ten może stać się celem przyszłych terapii farmakologicznych.
Jednym z najważniejszych rezultatów pracy było odkrycie nieznanego wcześniej sposobu gromadzenia się prostaglandyny E₂ – substancji silnie związanej z rozwojem zmian chorobowych w przełyku. Naukowcy wykazali, że określona modyfikacja chemiczna jednego z enzymów odpowiedzialnych za rozkład tej substancji może czasowo ograniczać jego aktywność, a jednocześnie chronić go przed trwałym uszkodzeniem. Dzięki temu udało się lepiej zrozumieć, dlaczego w zmienionych chorobowo tkankach dochodzi do nadmiernego nagromadzenia cząsteczek sprzyjających rozwojowi metaplazji.
Badania ujawniły również istnienie bardzo wczesnych zmian zachodzących w białkach komórkowych jeszcze przed rozwinięciem pełnoobjawowej patologii. Te subtelne modyfikacje mogą w przyszłości posłużyć jako biomarkery, czyli wskaźniki pozwalające wcześniej wykrywać rozwój choroby oraz oceniać ryzyko jej dalszego postępu. Otwiera to perspektywy opracowania bardziej precyzyjnych metod diagnostycznych, umożliwiających identyfikację pacjentów wymagających szczególnego nadzoru.
Wcześniejsze wykrywanie zagrożenia i opracowanie nowych leków
Znaczenie tych odkryć wykracza poza sam przełyk Barretta. Wyniki badań dostarczają nowych informacji na temat mechanizmów odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowego funkcjonowania nabłonka przewodu pokarmowego oraz procesów prowadzących do jego uszkodzenia. Mogą one znaleźć zastosowanie również w badaniach nad innymi chorobami zapalnymi i nowotworowymi przewodu pokarmowego. Sukces projektu był możliwy dzięki połączeniu badań klinicznych z nowoczesnymi metodami laboratoryjnymi. Naukowcy analizowali zarówno materiał pobrany od pacjentów, jak i zaawansowane modele eksperymentalne, wykorzystując innowacyjne technologie chemoproteomiczne pozwalające śledzić zmiany zachodzące w tysiącach białek jednocześnie. Praca powstała we współpracy specjalistów z Polski, Niemiec, Holandii, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, co podkreśla jej międzynarodowy charakter oraz wysoką wartość naukową.
Praktyczne znaczenie tych badań polega przede wszystkim na wskazaniu nowych celów terapeutycznych oraz potencjalnych markerów diagnostycznych. Lepsze zrozumienie procesów prowadzących do rozwoju przełyku Barretta może w przyszłości przełożyć się na skuteczniejsze metody zapobiegania zmianom przednowotworowym, wcześniejsze wykrywanie zagrożenia oraz opracowanie terapii hamujących rozwój choroby jeszcze przed pojawieniem się nowotworu. To ważny krok w kierunku bardziej precyzyjnej i skutecznej opieki nad pacjentami cierpiącymi na chorobę refluksową przełyku i jej powikłania.
Źródło: Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Czytaj też: Niezwykłe odkrycie pod lodem Grenlandii! Naukowcy wyjaśniają tajemnicze zjawisko!
Grafika tytułowa: National Cancer Institute / Unsplash
