Genetyczna loteria snu. Ten sam zły sen może inaczej uszkadzać mózg u różnych osób!
Nowe badanie zespołu z Centrum Zdrowia Precyzyjnego (Centre for Precision Health) na Uniwersytecie Edith Cowan w Australii pokazuje, że gen o nazwie akwaporyna-4 (AQP4) może decydować o tym, jak silnie słaby sen wpływa na zmiany w mózgu związane z chorobą Alzheimera.
Mózg posiada naturalny, aktywujący się głównie podczas snu system usuwania zbędnych produktów przemiany materii, nazywany systemem glimfatycznym. Naukowcy uważają, że pomaga on pozbywać się potencjalnie szkodliwych białek, w tym tych powiązanych z chorobą Alzheimera. Kluczową rolę w tym procesie odgrywa gen AQP4, który reguluje przepływ płynów przez tkankę mózgową. Badacze z Perth przeanalizowali dane osób dorosłych bez zaburzeń poznawczych, u których wcześniej stwierdzono już obecność złogów beta-amyloidu – białka będącego jednym z biologicznych wyznaczników rozwoju choroby Alzheimera, choć jeszcze przed pojawieniem się widocznych objawów klinicznych.
Nie każdy mózg reaguje na bezsenność tak samo
Wyniki pokazały, że skutki niedostatecznej ilości snu wyraźnie różniły się w zależności od tego, którą wersję (wariant) genu AQP4 posiadał dany uczestnik badania. – Nasze badanie pokazuje, że osoby posiadające określone warianty genu AQP4 wykazywały szybszy ubytek istoty szarej mózgu, gdy zgłaszały krótszy czas snu – wyjaśnia dr Ayeisha Milligan Armstrong, jedna z autorek badania. Podobne różnice zależne od genotypu zaobserwowano także w zakresie zmian funkcji poznawczych, w powiązaniu z różnymi rodzajami zaburzeń snu.
Odkrycie sugeruje, że genetyka może po części tłumaczyć, dlaczego u niektórych osób dochodzi do szybszego pogorszenia stanu mózgu niż u innych, mimo porównywalnego ogólnego poziomu czynników ryzyka choroby Alzheimera. Zdaniem badaczy wyniki wspierają rozwój bardziej spersonalizowanych strategii profilaktyki – zamiast jednakowych zaleceń dla wszystkich, przyszłe programy zapobiegania demencji mogłyby uwzględniać zarówno indywidualny profil genetyczny danej osoby, jak i jej nawyki związane ze snem.
Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Alzheimer’s & Dementia”.
Źródło: Edith Cowan University (ECU)
Czytaj też: Zamiast wielu godzin – zaledwie 23 sekundy. Przełomowe AI rewolucjonizuje leczenie raka!
Grafika tytułowa: Steven HWG / Unsplash
