Pod wschodnią Antarktydą odkryto gigantyczną strukturę geologiczną
Międzynarodowy zespół naukowców, w skład którego wchodzili naukowcy z Durham University, odkrył rozległą strukturę geologiczną ukrytą pod pokrywą lodową Antarktydy Wschodniej.
Struktura ta składa się z systemu ogromnych basenów podlodowcowych, pokrytych w niektórych miejscach warstwą lodu o grubości ponad trzech kilometrów. Baseny te tworzą razem gigantyczną strukturę w kształcie wachlarza o zasięgu kontynentalnym. Zespół nazwał ją Prowincją Basenów w Kształcie Wachlarza Antarktydy Wschodniej.
Obejmuje ona niektóre z najbardziej znanych formacji podlodowcowych Antarktydy, takie jak baseny Wilkesa i Aurory oraz basen, w którym znajduje się Jezioro Wostok, największe znane jezioro podlodowcowe na Ziemi.
Chociaż baseny te były już wcześniej badane indywidualnie, po raz pierwszy uznano ich powiązanie jako część jednej spójnej struktury.
Analiza wskazuje, że struktura ta powstała w wyniku procesu znanego jako rozproszone rozciąganie rotacyjne.
Polega to na rozprzestrzenianiu się skorupy kontynentalnej od punktu centralnego. Układ ten przypomina dłoń, w której podstawą kciuka jest punkt stały, a rozchodzące się palce symbolizują rozciąganie. Przestrzenie między palcami są jak trójkątne baseny, które powstają w miarę rozciągania.
Zrozumienie historii geologicznej Antarktydy
Wschodnioantarktyczna prowincja basenów w kształcie wachlarza może być jednym z największych przykładów rozszerzenia rotacyjnego, jakie kiedykolwiek zaobserwowano w skorupie kontynentalnej. Mogła ona powstać w wyniku wielu faz tektonicznych związanych z ewolucją superkontynentu Gondwana oraz późniejszym rozdzieleniem się Antarktydy i Australii, a nawet mogła mieć wpływ na to rozdzielenie.
Odkrycie to rodzi również nowe pytania – zwłaszcza dotyczące dokładnego wieku tej struktury oraz mechanizmów geodynamicznych, które ją ukształtowały.
Kształt podłoża skalnego ukrytego pod pokrywą lodową nadal wpływa na przepływ lodu, determinując rozmieszczenie basenów i jezior podlodowcowych. Może to potencjalnie wpłynąć na stabilność tych części pokrywy lodowej Antarktydy, które są szczególnie wrażliwe na zmiany klimatu.
Aby zbadać tę strukturę, naukowcy połączyli dane dotyczące topografii podlodowcowej z obserwacjami geologicznymi, danymi grawimetrycznymi, magnetycznymi i sejsmicznymi oraz modelami skorupy ziemskiej i litosfery. Odkryli, że zaobserwowana struktura jest wynikiem głębokiego procesu tektonicznego zachodzącego w litosferze Antarktydy.
Źródło: Durham University
Czytaj też: Przełom w walce z bólem stawów! Sztuczna inteligencja leczy, a naukowcy to potwierdzają
Grafika tytułowa: Jay Ruzesky / Unsplash
