Badania z Proba-3. Jest pierwsze zaskoczenie!
Od lipca 2025 r. para satelitów Proba-3 Europejskiej Agencji Kosmicznej wywołała już 57 sztucznych zaćmień Słońca. Do tej pory w ramach misji zebrano ponad 250 godzin nagrań wideo w wysokiej rozdzielczości przedstawiających atmosferę Słońca, zwaną koroną. To tyle samo czasu obserwacji, ile zajęłoby przeprowadzenie około 5000 kampanii obserwacji całkowitych zaćmień Słońca na Ziemi.
Jednak wyniki naukowe są jeszcze bardziej ekscytujące. Po raz pierwszy możemy dokładnie śledzić, w jaki sposób materia z Słońca przemieszcza się przez wewnętrzną koronę, gdzie powstaje pogoda kosmiczna. Pierwsze wyniki, opublikowane niedawno w czasopiśmie „The Astrophysical Journal Letters”, pokazują, że struktury wiatru słonecznego w wewnętrznej koronie mogą przemieszczać się trzy do czterech razy szybciej, niż sądzili naukowcy.
Przed misją Proba-3 całkowite zaćmienie Słońca widziane z Ziemi było najlepszym sposobem na obserwację wewnętrznej korony słonecznej. Kiedy Księżyc zasłania bezpośrednie światło Słońca, doświadczeni fotografowie potrafią uchwycić piękne szczegóły atmosfery otaczającej Słońce. Jednak całkowite zaćmienia Słońca zdarzają się średnio tylko raz na 18 miesięcy, a faza całkowita trwa najwyżej kilka minut.
Satelita tworzy sztuczne zaćmienie Słońca
Proba-3 tworzy sztuczne całkowite zaćmienia Słońca, pilotując swoje dwa statki kosmiczne w niezwykle precyzyjnej formacji. Przez około pięć godzin statek kosmiczny Occulter działa jak sztuczny Księżyc i zasłania bezpośrednie światło Słońca, dzięki czemu drugi statek kosmiczny, Coronagraph, może obserwować koronę słoneczną.
Koronograf ASPIICS na satelicie Proba-3 może obserwować obszar sięgający 70 000 km od powierzchni Słońca, co stanowi jedną dziesiątą promienia Słońca. Żaden inny koronograf kosmiczny nie jest w stanie obserwować światła rozpraszanego przez cząsteczki w koronie słonecznej z tak bliskiej odległości od Słońca.
ASPIICS wykonuje jedno lub dwa zdjęcia na minutę. Są one łączone w filmy, które ujawniają nigdy wcześniej nie widziane ruchy w trudnej do obserwacji wewnętrznej koronie. „Te skomplikowane ruchy nigdy wcześniej nie były obserwowane w tak niskich długościach fal optycznych w wewnętrznej koronie Słońca” – zauważa Joe Zender, naukowiec projektu Proba-3 z ESA.
Z niecierpliwością czekamy na dalsze odkrycia naukowe
Co ciekawe, większość danych zebranych dotychczas przez satelitę Proba-3 nie została jeszcze przeanalizowana. Naukowcy są zachęcani do korzystania z danych z koronografu ASPIICS w celu badania zjawisk zachodzących w koronie słonecznej oraz pogody kosmicznej.
Kluczowe pytania, na które należy odpowiedzieć, to: Co przyspiesza wiatr słoneczny? W jaki sposób Słońce wyrzuca materię podczas wyrzutów koronalnych? I dlaczego korona słoneczna jest o wiele gorętsza niż samo Słońce?
Proba-3 to pierwsza misja Europejskiej Agencji Kosmicznej mająca na celu wywołanie zaćmienia. Misja składa się z dwóch satelitów – Coronagraph i Occulter. Od momentu wystrzelenia w grudniu 2024 r. ta para satelitów osiągnęła nie jedną, ale dwie światowe premiery – pierwszy precyzyjny lot w formacji, przygotowujący misję do pierwszego sztucznego zaćmienia Słońca na orbicie.
Źródło: ESA
Czytaj też: ESA odzyskuje jednak kontakt z utraconą sondą Proba-3
Grafika tytułowa: Braňo / Unsplash
