Nowy sposób klasyfikacji starożytnej ceramiki malowanej z Chin
Na łamach prestiżowego czasopisma „Journal of Cultural Heritage” opublikowano wyniki badań, które pokazują, jak nowoczesna technologia może realnie zmienić sposób badania i ochrony zabytków. Współautorem pracy jest prof. Marek Sikorski z Wydziału Chemii UAM w Poznaniu, a przedstawione w niej rozwiązania prezentuje innowacyjne podejście do analizy i klasyfikacji starożytnej ceramiki malowanej z północno-zachodnich Chin.
Badaniom poddano 78 ceramicznych artefaktów pochodzących z muzealnych zbiorów, reprezentujących sześć różnych kultur rozwijających się na tym obszarze od neolitu po epokę brązu. Ceramika ta jest jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o dawnych społecznościach – ich technologii, estetyce i kontaktach kulturowych. Tradycyjnie jej analiza wymagała czasochłonnych badań laboratoryjnych lub pobierania próbek, co wiązało się z ryzykiem uszkodzenia zabytków.
Zastosowane w badaniach podejście znacząco to zmienia. Naukowcy wykorzystali przenośny spektrometr LIBS, który pozwala szybko i bezinwazyjnie określić skład pierwiastkowy obiektu. Uzyskane w ten sposób dane zostały następnie przeanalizowane za pomocą algorytmów uczenia maszynowego. Połączenie chemicznej „sygnatury” ceramiki z analizą komputerową umożliwiło niezwykle precyzyjne przypisanie obiektów do odpowiednich kultur – z dokładnością sięgającą aż 98 procent.
Znaczenie tych badań wykracza daleko poza samą archeologię
Opracowana metoda pozwala na obiektywną, szybką i powtarzalną identyfikację zabytków bez ingerencji w ich strukturę. Może być z powodzeniem stosowana w muzeach, podczas prac wykopaliskowych czy przy konserwacji zbiorów, wspierając decyzje badaczy i konserwatorów. To także ważny krok w stronę standaryzacji analiz, które dotąd często opierały się na subiektywnej ocenie stylistycznej.
Projekt jest również przykładem skutecznej współpracy międzynarodowej. Wieloletnie zaangażowanie prof. Marka Sikorskiego w badania i kształcenie młodych naukowców w Chinach przyczyniło się do powstania pracy, która łączy chemię, archeologię i sztuczną inteligencję. Efektem jest narzędzie o dużym potencjale praktycznym, wzmacniające zarówno badania nad dziedzictwem kulturowym, jak i pozycję wielkopolskiej uczelni w międzynarodowym środowisku naukowym.
Źródło: UAM w Poznaniu
Czytaj też: Naukowcy ostrzegają. Uwaga na mydła i chusteczki antybakteryjne
Grafika tytułowa: Trnava University / Unsplash
