Nowe badanie dotyczące języka. Jest zjawiskiem dynamicznym i elastycznym
Międzynarodowy zespół badaczy z udziałem dr. Michaela Pleyera z Centrum Badań nad Ewolucją Języka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu wykazał, że języka nie da się opisać za pomocą sztywnego zestawu cech, które obowiązywałyby zawsze i wszędzie. Wyniki tych badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym, zmieniają sposób myślenia o tym, czym jest język i jak należy go porównywać z innymi formami komunikacji.
Przez dziesięciolecia naukowcy opierali się na klasycznej koncepcji amerykańskiego językoznawcy Charlesa Hocketta, który zaproponował listę cech uznawanych za wyróżniki języka ludzkiego. To podejście było niezwykle wpływowe i przez ponad 60 lat stanowiło punkt odniesienia w badaniach nad językiem i komunikacją zwierząt. Nowe badania pokazują jednak, że taka lista, choć historycznie ważna, nie oddaje rzeczywistej złożoności języka.
Naukowcy dowodzą, że język nie jest jednorodnym, zamkniętym systemem, lecz zjawiskiem dynamicznym i elastycznym. Może funkcjonować w różnych formach – nie tylko jako mowa, ale także jako język migowy czy komunikacja oparta na dotyku. Nawet wtedy, gdy mówimy, język nie ogranicza się do dźwięków. Jest ściśle powiązany z gestami, mimiką i ruchem ciała, a znaczenie często powstaje w toku interakcji społecznych, a nie wyłącznie dzięki słowom.
Badania podkreślają również, że język pełni wiele ról jednocześnie. Służy nie tylko przekazywaniu informacji, lecz także budowaniu relacji społecznych, wyrażaniu przynależności do grupy, organizowaniu myślenia i wspólnemu tworzeniu sensu w rozmowie. Co istotne, język ciągle się zmienia – dostosowuje się do nowych warunków, rozwija się wraz z kulturą i jest przekazywany oraz modyfikowany przez kolejne pokolenia. Wiele jego właściwości nie jest „zaprojektowanych z góry”, lecz wyłania się stopniowo w codziennym użyciu.
Z perspektywy praktycznej wyniki tych badań mają szerokie zastosowanie. Dostarczają nowoczesnych ram do nauczania języka, projektowania programów edukacyjnych i lepszego zrozumienia, jak ludzie uczą się komunikacji. Są także ważne dla badań nad sztuczną inteligencją, terapią zaburzeń mowy, komunikacją alternatywną oraz analizą zachowań społecznych. Pokazują bowiem, że skuteczna komunikacja nie polega na spełnianiu sztywnych reguł, lecz na elastycznym łączeniu różnych środków wyrazu w zależności od sytuacji.
Prace badawcze przesuwają punkt ciężkości z pytania „czy coś spełnia definicję języka” na pytanie „jak działa komunikacja w praktyce”. To podejście lepiej odpowiada współczesnej wiedzy naukowej i realnym wyzwaniom związanym z edukacją, technologią oraz zrozumieniem ludzkiego poznania.
Źródło: UMK w Toruniu
Czytaj też: Materiały fotoluminescencyjne. Naukowcy sięgnęli po jeden z naturalnych składników drewna
Grafika tytułowa: Ryan Wallace / Unsplash
