Naukowcy z Polski badają, jak niedźwiedzie potrafią się dostosować do zmian klimatu
Międzynarodowy zespół badawczy, kierowany przez naukowców z Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, przeprowadził szeroko zakrojone badania, pozwalające lepiej zrozumieć, jak duże wszystkożerne ssaki, na przykład niedźwiedzie, reagują na zmiany klimatu i środowiska.
Analizując dane ekologiczne oraz paleoekologiczne dotyczące siedmiu gatunków niedźwiedzi, naukowcy wykazali, że zwierzęta te potrafią wyjątkowo elastycznie dostosowywać swoją dietę i rolę w ekosystemie do panujących warunków.
Badania wykazały, że w surowych środowiskach, gdzie sezon wegetacyjny jest krótki i dostęp do roślin ograniczony, niedźwiedzie częściej sięgają po pokarm zwierzęcy. Z kolei w regionach zasobnych, z długim okresem wzrostu roślin, ich dieta opiera się głównie na pożywieniu roślinnym, takim jak owoce, orzechy czy trawy. Ta zdolność do zmiany strategii żywieniowej sprawia, że niedźwiedzie skutecznie funkcjonują w bardzo różnych siedliskach – od arktycznej tundry po lasy strefy umiarkowanej i tropikalnej.
Szczególnie cenne okazały się analizy izotopowe kości pochodzących z muzealnych i paleontologicznych kolekcji z całej Europy, dzięki którym naukowcy mogli odtworzyć dietę niedźwiedzi sprzed tysięcy lat. Wyniki pokazują, że podobne zmiany w sposobie odżywiania następowały już po ostatnim zlodowaceniu, około 12 tysięcy lat temu. Oznacza to, że elastyczność pokarmowa niedźwiedzi ma głębokie ewolucyjne korzenie i od dawna pomagała im przetrwać okresy dużych zmian środowiskowych. Znaczenie tych badań wykracza daleko poza samą biologię niedźwiedzi.
Duże wszystkożerne ssaki pełnią bowiem wiele ról jednocześnie: są drapieżnikami, padlinożercami, roślinożercami i rozsiewaczami nasion. W ten sposób wpływają na liczebność innych zwierząt, rozmieszczenie roślin oraz obieg energii i składników odżywczych w ekosystemach lądowych i wodnych. Naukowcy wykazali, że zmiany w ich diecie prowadzą do tzw. przeorganizowania sieci pokarmowych, co może wzmacniać stabilność całych ekosystemów w obliczu globalnych zmian klimatycznych.
Praktyczne wykorzystanie wyników tych badań polega przede wszystkim na lepszym prognozowaniu przyszłych zmian w przyrodzie. Zrozumienie, jak duże wszystkożerne gatunki reagują na ocieplenie klimatu, zmiany dostępności pokarmu czy przekształcenia siedlisk, pozwala trafniej przewidywać losy całych ekosystemów. Niedźwiedzie i inne duże wszystkożercy mogą być traktowani jako wczesne „wskaźniki ostrzegawcze” nadchodzących zmian środowiskowych.
Przeprowadzone badania podkreślają także ogromną wartość kolekcji muzealnych, które okazują się bezcennym źródłem wiedzy o przeszłych ekosystemach i reakcjach przyrody na zmiany klimatu. Dzięki połączeniu danych z przeszłości i współczesnych obserwacji naukowcy zyskują narzędzie, które może wspierać ochronę przyrody, planowanie działań adaptacyjnych oraz skuteczniejsze zarządzanie ekosystemami w szybko zmieniającym się świecie.
Źródło: Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie
Czytaj też: Znany lek hormonalny wzmacnia terapię raka piersi
Grafika tytułowa: Zdeněk Macháček / Unsplash
