Przełom w badaniach nad reumatoidalnym zapaleniem stawów
Zespół naukowców z Małopolskiego Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie dokonał odkrycia, które może znacząco zmienić sposób rozumienia i leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów. Osiągnięcie to udowadnia, jak istotną rolę odgrywają w medycynie nowoczesne analizy molekularne prowadzone w polskich ośrodkach naukowych.
Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy zaczyna zwalczać własne tkanki, prowadząc do przewlekłego stanu zapalnego i stopniowego niszczenia stawów. Jedną z jej charakterystycznych cech jest obecność przeciwciał przeciwko białkom poddanym procesowi cytrulinacji, jednak dotąd nie było jasne, co dokładnie powoduje taką reakcję organizmu.
Badania krakowskich naukowców wykazały, że kluczowym elementem mogą być glikozaminoglikany – naturalne składniki obecne w stawach i na powierzchni komórek. Te niepozorne cząsteczki, dobrze znane ze swojej roli w budowie chrząstki, mogą w nieoczekiwany sposób wpływać na aktywność enzymu PAD4, który odpowiada za modyfikację białek prowadzącą do ich cytrulinacji.
W typowych warunkach enzym ten wymaga wysokiego stężenia wapnia, by działać prawidłowo – znacznie wyższego, niż występuje fizjologicznie w organizmie. Badacze wykazali jednak, że glikozaminoglikany umożliwiają PAD4 aktywację nawet przy niskim poziomie wapnia. Oznacza to, że w środowisku bogatym w te cząsteczki, jak w stawach osób z przewlekłym stanem zapalnym, enzym może funkcjonować w sposób niekontrolowany. Wyniki sugerują, że to właśnie ta nadmierna aktywność PAD4 może inicjować kaskadę zdarzeń prowadzących do rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów.
– Nasza praca odsłania nieznane dotąd aspekty biologii PAD4, które mają potencjał, by wpłynąć na terapię i poprawę jakości życia pacjentów cierpiących na RZS. Obecnie opracowanie inhibitorów allosterycznych, które celowałyby bezpośrednio w nieprawidłową aktywację PAD4, staje się realne. Planujemy kontynuować badania, koncentrując się na uszkodzeniach chrząstki związanych ze stanem zapalnym – powiedział dr Tomasz Kantyka.
To odkrycie ma ogromną wartość praktyczną, gdyż lepsze zrozumienie mechanizmu choroby stwarza zupełnie nowe możliwości w projektowaniu terapii, które mogłyby zatrzymywać lub spowalniać jej postęp. Szczególnie obiecująca jest perspektywa opracowania leków precyzyjnie blokujących nadaktywność PAD4. Takie podejście mogłoby w przyszłości prowadzić do bardziej spersonalizowanego leczenia, skierowanego bezpośrednio w kluczowy proces biologiczny wywołujący chorobę.
Prace krakowskich specjalistów pokazują, jak fundamentalne znaczenie mają badania prowadzone w polskich laboratoriach i jak duży wpływ mogą mieć na praktykę kliniczną. Dzięki nim możliwe staje się nie tylko pełniejsze zrozumienie złożonych mechanizmów autoimmunologicznych, ale także opracowanie nowych strategii terapeutycznych, które w przyszłości mogą realnie zmienić życie osób zmagających się z reumatoidalnym zapaleniem stawów. To najlepszy przykład, jak nauka wspierana nowoczesnymi metodami analitycznymi, przekłada się na konkretne rozwiązania medyczne.
Źródło: Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Czytaj też: Mózg przewiduje wydarzenia. Dzieje się to jednak z różnym stopniem dokładności
Grafika tytułowa: Towfiqu Barbhuiya / Unsplash
