
Kosmiczny paradoks. Astronomowie odkryli parę potężnych kwazarów, która łamie dotychczasowe teorie!
Międzynarodowy zespół astronomów odkrył J1602+4228AB, nazwaną Nāpōwawāʻenakaulua. To najdalsza, a więc najstarsza zwarta para kwazarów, jaką znaleziono. Widzimy ją taką, jaką była zaledwie 900 mln lat po Wielkim Wybuchu. Kwazary to czarne dziury tak jasne, że przyćmiewają gwiazdy własnej galaktyki. Odkrycia dokonano dzięki teleskopowi Gemini North na Mauna Kea i Kosmicznemu Teleskopowi Jamesa Webba.
Kwazary dzieli około 18 100 lat świetlnych, czyli mniej więcej jedna piąta średnicy Drogi Mlecznej. Ich masy to 1,5 mld i 400 mln mas Słońca. To dopiero trzecia znana para z epoki „kosmicznego świtu” i zarazem najbardziej zwarta. Astronomowie przypuszczają, że takie pary są powszechne, ale trudno je znaleźć. Faza kwazara trwa krótko, obiekty są odległe i słabe, a przy małych odstępach trudno je rozdzielić.
– Nie ma ostatecznego wyjaśnienia, jak mógł powstać choćby jeden taki gigantyczny kwazar, a co dopiero dwa – powiedziała Silvia Onorato z NSF NOIRLab, kierująca badaniem.
Czarne dziury są tak masywne jak te dzisiejsze, choć wszechświat miał wtedy zaledwie jedną trzynastą obecnego wieku.
Jak znaleziono parę?
Obiekt wypatrzono w danych programu Aether, prowadzonego teleskopem Webba pod kierunkiem Emanuele Paolo Fariny. Próbka obejmowała 200 kwazarów, czyli 43 proc. znanych z tego etapu historii kosmosu. Podczas wizualnej inspekcji zespół zauważył, że kwazar J1602+4228A ma towarzysza. Rozdzielenie obu obiektów umożliwiły obserwacje Gemini North. Z ziemi było to niemal niemożliwe, bo J1602+4228B jest bardzo słaby. Dane zebrano w dwie noce dzięki czystemu niebu nad Mauna Kea.
Zespół sądzi, że para może być znakiem ekstremalnego zagęszczenia materii we wczesnym wszechświecie. Oddziaływania galaktyk miały tam jednocześnie napędzać gwiazdotwórstwo i szybki wzrost czarnych dziur. Onorato nazywa to miejsce laboratorium do badania, jak pierwsze masywne galaktyki i ich centralne czarne dziury powstawały razem.
Źródło: NSF NOIRLab / International Gemini Observatory
Czytaj też: Światło widzialne kontra podczerwień. Jak teleskopy odsłoniły sekrety Mgławicy Carina?
Grafika tytułowa: Greg Rakozy / Unsplash
