Kamień z akweduktu opowiedział historię! Naukowcy odkryli, jak umierało rzymskie Nîmes!
Osady węglanowe narastające w rzymskim akwedukcie, którego częścią jest słynny most Pont du Gard, pozwoliły odtworzyć trzysta lat gospodarki wodnej wokół Nîmes. Badacze z Uniwersytetu Jana Gutenberga w Moguncji opisali wyniki w czasopiśmie „Geoarchaeology”.
Naukowcy pobrali próbki skały węglanowej z dziesięciu miejsc wzdłuż liczącego 50 kilometrów akweduktu i przebadali warstwy metodą analizy izotopowej. Wahania dopływu wody i temperatury utworzyły w nich wyraźne wzory, porównywalne do słojów drzew.
U podstawy próbek znajduje się około dwucentymetrowa warstwa węglanu przykryta cienką warstewką gliny. Jej skład wskazuje na suszę w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego, odnotowaną także przez Tacyta. Po jedenastu latach działania akweduktu, zbudowanego około 50 roku n.e., charakter osadu się zmienia: dołączono drugie źródło wody. Odpowiadają temu widoczne do dziś przebudowy – podwyższenie i wzmocnienie ścian bocznych Pont du Gard, dostosowane do wyższego poziomu wody.
Woda zniknęła razem z mieszkańcami
Około 150 roku n.e. warstwy stały się znacznie cieńsze.
– Mniej więcej połowę wody zasilającej miasto skierowano na nawadnianie pól – przy takiej skali musiało to być pobranie usankcjonowane – mówi dr Gül Sürmelihindi z Instytutu Nauk o Ziemi.
Na taki układ mogły sobie pozwolić jedynie osoby bardzo wpływowe, a samo miasto najwyraźniej nie potrzebowało tej wody pilnie.
Od połowy III wieku węglan staje się porowaty, z domieszką gliny i piasku – akwedukt przestał być porządnie utrzymywany. Około 270 roku w próbkach spod miasta osadzanie urywa się nagle: dopływ wody do Nîmes ustał zupełnie, podczas gdy na odcinkach wiejskich trwał dalej, bo wodę przechwytywali właściciele wielkich majątków. Zbiega się to z ogólnoimperialnym kryzysem gospodarczym i zarazą Cypriana z lat 250–270. Badacze przypuszczają, że epidemia wyludniła miasto, a ocaleli przenieśli się na wieś; podobny kryzys widać w oddalonym o 300 kilometrów Cahors. Na wsi wodę z akweduktu pobierano jeszcze przez 140 lat, wiercąc otwory w ścianach kanału.
Źródło: Johannes Gutenberg-Universität Mainz
Czytaj też: To pierwsze takie zjawisko widziane na żywo! Gwiazda narodziła się na nowo na oczach naukowców!
Grafika tytułowa: Mac Nzombola / Unsplash
