Drzewa w centrum miast. Polscy naukowcy znaleźli na to sposób
Naukowcy ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie opracowali innowacyjną antykompresyjną mieszankę kamienno-glebową BlueGreenWay, która może znacząco zmienić sposób projektowania zieleni w miastach. Rozwiązanie powstało w odpowiedzi na jeden z najpoważniejszych problemów współczesnej urbanistyki, brak warunków do wzrostu drzew w przestrzeniach pokrytych betonem i szczelnymi nawierzchniami.
W wielu miastach ulice, chodniki i place są niemal całkowicie uszczelnione. Takie powierzchnie utrudniają rozwój korzeni drzew, ograniczają wsiąkanie wody opadowej i przyczyniają się do powstawania tzw. miejskich wysp ciepła. Brak drzew oznacza mniej cienia, wyższą temperaturę powietrza oraz większe ryzyko podtopień podczas intensywnych opadów. Dlatego tworzenie warunków do wzrostu zieleni w przestrzeni miejskiej staje się jednym z kluczowych wyzwań współczesnych miast.
Opracowana przez naukowców mieszanka BlueGreenWay została zaprojektowana tak, aby mogła pełnić funkcję podbudowy pod różne typy nawierzchni – zarówno chodników, jak i dróg o dużym obciążeniu ruchem. Jednocześnie w jej wnętrzu powstaje przestrzeń, w której korzenie drzew mogą się swobodnie rozwijać. Dzięki temu możliwe jest sadzenie drzew nawet tam, gdzie wcześniej było to praktycznie niemożliwe, na przykład pod nawierzchniami ulic czy placów. Jedną z najważniejszych cech tego rozwiązania jest jego antykompresyjna struktura. Oznacza to, że podbudowa nie ulega całkowitemu zagęszczeniu, dzięki czemu wewnątrz pozostają wolne przestrzenie wypełnione powietrzem. Dostęp tlenu jest niezbędny dla prawidłowego rozwoju korzeni, dlatego w konstrukcji przewidziano także specjalne studzienki napowietrzające, które zapewniają stały dopływ powietrza do strefy korzeniowej.
Zdolność do magazynowania wody opadowej
Istotnym elementem opracowanej technologii jest również zdolność do magazynowania wody opadowej. Woda spływająca z powierzchni chodników lub jezdni trafia do warstw podbudowy, gdzie może być zatrzymywana i stopniowo wsiąkać w głąb gruntu. Część tej wody jest następnie wykorzystywana przez drzewa. Jest to szczególnie ważne w warunkach miejskich, gdzie gleba często nie jest w stanie naturalnie przyjmować opadów. Duże drzewo potrafi w ciągu doby odparować nawet około tysiąca litrów wody, co przyczynia się do obniżenia temperatury w jego otoczeniu. Dzięki temu obecność drzew wspieranych przez rozwiązania takie jak BlueGreenWay może realnie ograniczać skutki miejskiej wyspy ciepła oraz poprawiać mikroklimat w gęsto zabudowanych dzielnicach.
Technologia opracowana na SGGW ma także właściwości samonawożące. Zastosowany w niej substrat glebowy tworzy środowisko sprzyjające wieloletniemu wzrostowi roślin. Oznacza to, że drzewa mogą rozwijać się w stabilnych warunkach przez długi czas, bez konieczności częstych zabiegów pielęgnacyjnych czy wymiany podłoża. Wyniki badań pokazują, że zastosowanie tej mieszanki może znacząco wydłużyć życie drzew w miastach. Rośliny sadzone w tradycyjnych niewielkich misach często obumierają po kilku latach z powodu braku miejsca dla korzeni. Dzięki antykompresyjnej podbudowie drzewa zyskują możliwość rozrastania się poza ograniczoną przestrzeń dołka, co pozwala im osiągać naturalną długość życia, sięgającą nawet ponad stu lat.
Opracowane rozwiązanie ma również bardzo szerokie zastosowanie praktyczne. Może być wykorzystywane przy budowie chodników, parkingów, ulic, a w przyszłości także pod torowiskami tramwajowymi. Konstrukcja podbudowy została dostosowana do różnych obciążeń, dzięki czemu może być bezpiecznie stosowana zarówno w przestrzeniach pieszych, jak i w miejscach intensywnego ruchu pojazdów. BlueGreenWay wzbudza już duże zainteresowanie wśród samorządów, zarządców dróg oraz firm zajmujących się projektowaniem przestrzeni miejskiej. Rozwiązanie wpisuje się w koncepcję tzw. rozwiązań opartych na naturze, które wykorzystują naturalne procesy do poprawy jakości życia w miastach. Dzięki zwiększeniu retencji wody, poprawie warunków wzrostu roślin i obniżaniu temperatury powietrza technologia ta może przyczyniać się do rozwoju bardziej zielonych i odpornych na zmiany klimatu przestrzeni miejskich.
Badania prowadzone na SGGW pokazują, że odpowiednio zaprojektowana infrastruktura może jednocześnie spełniać funkcje techniczne i środowiskowe. W praktyce oznacza to, że drogi i chodniki nie muszą już być przeszkodą dla rozwoju zieleni. Opracowana mieszanka kamienno-glebowa stwarza realną możliwość przywracania drzew do miejsc, które dotychczas były całkowicie zdominowane przez beton, a tym samym poprawy jakości życia mieszkańców miast.
Źródło: SGGW w Warszawie
Czytaj też: Analiza starych zdjęć lotniczych. Pomoże w tym sztuczna inteligencja
Grafika tytułowa: Sq Lim / Unsplash
