Przeprowadzono badania wskazujące na wpływ gry w szachy na kształtowanie charakteru człowieka
Badania prowadzone przez dr. hab. Jacka Bylicę z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie pokazują, że gra w szachy może pełnić znacznie szerszą rolę niż tylko rozwijanie logicznego myślenia.
Oprócz wspierania umiejętności matematycznych i analitycznych może stać się narzędziem lepszego poznania siebie, nauki radzenia sobie ze stresem oraz budowania pewności w podejmowaniu decyzji. Wyniki badań wskazują, że potencjał szachów w edukacji i rozwoju osobistym jest większy, niż dotąd powszechnie zakładano.
Dotychczas koncentrowano się głównie na wpływie gry na zdolności poznawcze dzieci. W wielu krajach szachy wprowadzono do programów szkolnych jako wsparcie nauki matematyki i logicznego myślenia. Badania dr. Bylicy rozszerzają tę perspektywę, pokazując, że sytuacje pojawiające się na szachownicy mogą pomagać w rozumieniu własnych reakcji, emocji i sposobów radzenia sobie z trudnościami.
Wiele sytuacji szachowych przypomina codzienne wyzwania
Analizie poddano kurs „Edukacja przez szachy”, realizowany na krakowskiej uczelni wśród studentek pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej. Uczestniczki, często rozpoczynające naukę od podstaw, nie tylko poznawały zasady gry, lecz także analizowały własne doświadczenia i emocje związane z rozgrywką. Okazało się, że wiele sytuacji szachowych przypomina codzienne wyzwania: konieczność podejmowania decyzji pod presją czasu, mierzenie się z niepewnością, rywalizacją czy porażką. Dzięki temu gra stawała się punktem wyjścia do refleksji nad własnymi schematami działania i sposobami reagowania na trudne sytuacje.
Szczególnie ważnym elementem okazała się możliwość przenoszenia doświadczeń z gry do codziennego życia. Uczestniczki zauważały, że podobnie jak na szachownicy, także poza nią trzeba godzić się z ograniczeniami, planować działania i ponosić konsekwencje decyzji. Partie rozgrywane z ograniczeniem czasu uczyły zarządzania stresem i energią, a końcowe fazy gry pokazywały, jak ważne jest wykorzystywanie dostępnych zasobów zamiast skupiania się na tym, czego już brakuje.
Wyniki badań mają praktyczne znaczenie przede wszystkim dla edukacji. Przyszłe nauczycielki dostrzegły w szachach narzędzie wspierające rozwój koncentracji, cierpliwości, samokontroli i umiejętności planowania u dzieci. Gra może także pomagać w uczeniu zdrowej rywalizacji oraz radzenia sobie z niepowodzeniami, co jest równie istotne jak rozwój wiedzy szkolnej. Jednocześnie badania pokazują, że wpływ szachów nie jest jednakowy dla wszystkich. Część uczestniczek nie zauważyła u siebie zmian, co podkreśla, że szachy nie stanowią uniwersalnej metody rozwoju, lecz mogą być skutecznym narzędziem wtedy, gdy towarzyszy im refleksja nad własnym doświadczeniem. To ważny wniosek dla nauczycieli i edukatorów, którzy chcą wykorzystywać grę świadomie, nie tylko jako ćwiczenie intelektu, ale także jako wsparcie rozwoju emocjonalnego i społecznego.
Źródło: Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Czytaj też: Działalność człowieka powoduje gwałtowne zatapianie delt rzek na świecie
Grafika tytułowa: Hassan Pasha / Unsplash
