Terapia wziewna ma na celu podwójne uderzenie w zaawansowanego raka
Zespół naukowców kierowany przez prof. Ke Chenga z Columbia University opracował innowacyjną metodę dostarczania białek terapeutycznych bezpośrednio do płuc. Technologia ta może pomóc w leczeniu nowotworów opornych na obecnie stosowane immunoterapie, zwłaszcza w przypadku przerzutów czerniaka do płuc, jednego z najczęstszych miejsc rozsiewu tej choroby.
Współczesne leczenie wielu nowotworów opiera się na tzw. inhibitorach punktów kontrolnych układu odpornościowego. Leki te „zdejmują hamulec” z komórek odpornościowych, umożliwiając im skuteczniejszy atak na guz. Problem polega na tym, że znaczna część pacjentów nie odpowiada na taką terapię. W przypadku czerniaka brak skuteczności dotyczy nawet około 40 procent chorych. Przyczyną bywa m.in. silnie immunosupresyjne mikrośrodowisko guza, które utrudnia komórkom odpornościowym dotarcie do nowotworu.
Nowe rozwiązanie wykorzystuje eksosomy – mikroskopijne pęcherzyki naturalnie produkowane przez komórki – jako nośniki leków. Naukowcy zaprojektowali je tak, aby jednocześnie przenosiły dwa różne białka terapeutyczne. Jedno blokuje szlak PD-1/PD-L1, czyli klasyczny punkt kontrolny układu odpornościowego. Drugie hamuje szlak Wnt/β-katenina, który sprzyja „wykluczaniu” komórek odpornościowych z wnętrza guza. Dzięki temu terapia działa dwutorowo: wzmacnia odpowiedź immunologiczną i jednocześnie zmienia środowisko guza tak, by komórki odpornościowe mogły do niego skuteczniej przenikać.
Kluczową innowacją jest sposób podania
Zamiast podawać leki ogólnoustrojowo, co może prowadzić do działań niepożądanych w zdrowych tkankach, terapia jest inhalowana. Pozwala to skoncentrować działanie w płucach, zwiększyć retencję leku w miejscu przerzutów i ograniczyć skutki uboczne. W badaniach na modelach mysich wdychany preparat skuteczniej hamował wzrost guzów niż tradycyjne przeciwciała podawane systemowo, a jednocześnie wykazywał korzystny profil bezpieczeństwa. Opracowana platforma ma znaczenie nie tylko dla leczenia czerniaka. Możliwość jednoczesnego dostarczania kilku białek terapeutycznych w sposób miejscowy otwiera nowe perspektywy w terapii innych nowotworów, a także chorób autoimmunologicznych, zakaźnych czy zwłóknieniowych, w których konieczna jest precyzyjna modulacja odpowiedzi immunologicznej.
Obecnie technologia znajduje się na etapie przedklinicznym. Naukowcy planują dalsze testy na większych modelach zwierzęcych oraz badania bezpieczeństwa i farmakokinetyki, które są niezbędne przed rozpoczęciem badań klinicznych u ludzi. Jeśli kolejne etapy potwierdzą skuteczność i bezpieczeństwo metody, inhalacyjne terapie oparte na eksosomach mogą w przyszłości stać się nową generacją precyzyjnych, celowanych immunoterapii.
Źródło: Columbia University
Czytaj też: Gdy jesteśmy szczęśliwi, nasze kroki stają się lżejsze. Naukowcy wiedzą już dlaczego
Grafika tytułowa: National Cancer Institute / Unsplash
