Niedźwiedzie brunatne przemieszczają się na dawne tereny? Nowa badanie w polskich Karpatach
Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Polskiej Akademii Nauk przeanalizowali, w jaki sposób historyczne zmiany użytkowania ziemi wpłynęły na możliwość przemieszczania się niedźwiedzi brunatnych w polskich Karpatach.
To ważne, ponieważ w całej Europie coraz częściej obserwuje się powrót dużych drapieżników na dawne tereny, co rodzi zarówno nadzieje związane z odbudową przyrody, jak i wyzwania wynikające z ich bliskości wobec człowieka. Lepsze poznanie czynników, które sprzyjają migracji tych zwierząt, ma realne znaczenie dla unijnej polityki przyrodniczej i planowania działań renaturyzacyjnych.
Badania ujawniły, że kluczowy wpływ na współczesne wędrówki niedźwiedzi miały procesy zachodzące przez wiele dziesięcioleci — zwłaszcza depopulacja obszarów wiejskich i stopniowe zarastanie dawnych pól lasem. Szczególnie widoczne jest to w Beskidzie Niskim, gdzie zmiany demograficzne i przekształcenia krajobrazu po II wojnie światowej doprowadziły do naturalnego odradzania się ekosystemów. Wzrost powierzchni lasów okazał się jednym z najważniejszych czynników poprawiających jakość siedlisk i umożliwiających niedźwiedziom swobodne przemieszczanie się między dwiema karpackimi populacjami.
Aby zrozumieć, jak te procesy wpływają na zwierzęta, naukowcy zastosowali zaawansowane modelowanie przestrzenne, pozwalające wyznaczyć korytarze migracyjne przebiegające przez teren Beskidu Niskiego. Analiza obejmowała zarówno współczesne dane środowiskowe, jak i informacje z map sięgających XIX wieku. Dzięki temu udało się odtworzyć to, jak zmieniała się struktura krajobrazu i jakie konsekwencje miało to dla dużych ssaków żyjących w tym regionie.
Wyniki badań pokazują, że proces stopniowego „dziczenia” krajobrazu może przynosić korzyści zarówno zwierzętom, jak i całym ekosystemom. Wiedza ta ma wymiar praktyczny: pozwala lepiej projektować działania chroniące bioróżnorodność, planować przebieg korytarzy ekologicznych oraz przygotowywać strategie współistnienia ludzi i drapieżników. Dzięki pracy polskich badaczy zyskaliśmy narzędzie, które może wspierać europejskie decyzje dotyczące ochrony przyrody, oparte na rzetelnych danych i zrozumieniu długoterminowych przemian środowiska.
Źródło: Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Czytaj też: Badania odkrywają przełącznik odpornościowy dla raka i autoimmunizacji
Grafika tytułowa: Zdeněk Macháček / Unsplash
