Fotografowanie w 3D – poradnik

Obrazowanie 3D jest dziś bardzo popularne. W niejednym domu na dobre zagościł telewizor i odtwarzacz 3D, a wiele aparatów cyfrowych wyposażono w funkcję wykonywania i montażu trójwymiarowych fotek. Jak jednak zrobić przestrzenne zdjęcia mając do dyspozycji zwykłą cyfrówkę?

Spójrzmy na świat jednym okiem. Następnie przymknijmy je, a otwórzmy drugie. Obrazy różnią się od siebie, prawda? Każde z naszych oczu widzi inny obraz, gdyż rejestrują one widok pod różnymi kątami. Gdy będziemy mrugać raz jednym raz drugim okiem, będzie nam się zdawać, że obiekt, na który patrzymy, kiwa się na boki. Do naszego mózgu docierają zatem różne obrazy, jednak nasz pofałdowany organ przetwarza te informacje i podaje nam na tacy gotowy przestrzenny obraz. Na tej podstawie możemy też ocenić odległość do danego obiektu. To oczywiście uproszczona definicja, bo system jest nieco bardziej złożony. Ale nie będziemy tutaj wnikać w detale.


Dwa zdjęcie różniące się perspektywą. Na pierwszy rzut oka wyglądają identycznie, jednak po ich złożeniu okaże się, że obiekty na fotografii są nieznacznie przesunięte względem siebie.

Na podobnej zasadzie jak opisano wyżej tworzone są znane nam obrazy 3D. Potrzebujemy po prostu dwóch obrazów dwuwymiarowych (czyli np. zwykłych zdjęć) wykonanych jednocześnie z dwóch różnych perspektyw. Odległość pomiędzy środkami obrazów powinna być zbliżona do dystansu jaki dzieli źrenice naszych oczu. Następnie obydwa zdjęcia są przetwarzane przez oprogramowanie komputera w zależności od metody, jakiej chcemy użyć do oglądania naszego obrazu 3D. Ale o tym dalej. Najpierw dowiedzmy się, jak wykonać zdjęcia składowe do przestrzennej fotografii.

Czym wykonać zdjęcia do fotografii 3D

W celu uzyskania zdjęć stereo możemy posłużyć się na przykład specjalnym dwuobiektywowym aparatem, który dysponuje dwoma torami optycznymi i rejestruje podwójny obraz (z dwóch różnych perspektyw). Do dyspozycji miłośników fotografii 3D są również specjalne nakładki na obiektyw, które rozdzielają tor optyczny na dwa. Fascynaci używają też dwóch identycznych sprzętów sprzężonych ze sobą tak, aby w jednym czasie zrobić dwa takie same zdjęcia, przesunięte względem siebie. Zaletą tych metod jest możliwość wykonania trójwymiarowych zdjęć obiektom w ruchu, gdyż oba ujęcia powstają w jednym czasie.
Aparat Fujifilm FinePix Real 3D W3 przystosowany do robienia i oglądania zdjęć 3D.

Specjalna przystawka, rozdzielająca tor optyczny aparatu. Przeznaczona jest do licznych aparatów z wymienną optyką.

Wiele jednoobiektywowych cyfrówek (na przykład niektóre modele ze stajni Sony i Panasonic) ma wbudowaną funkcję robienia zdjęć 3D. Aby uzyskać zdjęcia składowe, wystarczy wcisnąć spust migawki i przesuwać aparatem nieznacznie w bok. Automat robi wówczas serię zdjęć pod różnymi kątami i przetwarza je od razu w fotografię 3D. Jest to zwykle plik w formacie MPO, który na przykład obejrzysz na ekranie telewizora 3D. Plik MPO można wczytać do dedykowanego programu komputerowego i przetworzyć np. na zdjęcie anaglifowe (ale o tym dalej).
Testowany przez nas aparat Panasonic Lumix TZ20 posiada wbudowaną funkcję robienia zdjęć 3D.

Jeśli mamy zwykłą cyfrówkę, bez funkcji 3D, również możemy wykonać nią zdjęcia do obrazu przestrzennego. Pomocna może być za to funkcja zdjęć seryjnych i możliwość zablokowania ostrości i ekspozycji na pierwszym ujęciu, a także możliwość manualnej kontroli parametrów aparatu.

Jak zrobić zdjęcia 3D

Wykonanie zdjęć przeznaczonych do utworzenia obrazu 3D nie jest trudne. Należy jednak pamiętać o kilku zasadach, w przeciwnym razie późniejszy efekt może być mizerny.
Wybierając scenerię, którą chcielibyśmy zobaczyć w trójwymiarze, zwróćmy uwagę, aby było w niej wyraźne zróżnicowanie planów.

Jeśli to możliwe, dobierając ustawienia w aparacie, domknijmy mocniej przysłonę (np. do f/8), aby zwiększyć głębię ostrości. Warto bowiem, aby nie tylko główny obiekt, ale także dalsze plany były ostre i wyraźne. Po domknięciu przysłony zwykle wydłuża się czas potrzebny do naświetlenia zdjęcia, więc przyda nam się statyw. Taka podpora pozwoli nam również na równe przesunięcie aparatu.

Jeśli nie mamy statywu, a czas naświetlania jest wystarczająco krótki, aby wykonać nieporuszone ujęcie, możemy zastosować prostą metodę z przeniesieniem środka ciężkości, która ułatwi równe przesunięcie aparatu w poziomie i uzyskanie właściwej odległości pomiędzy kolejnymi kadrami. Ustawmy się tak, aby ciężar ciała spoczywał na lewej nodze – wykonajmy pierwsze zdjęcie. Z zablokowaną ostrością na pierwszym ujęciu (nie zwalniajmy do końca spustu migawki) i trzymając aparat w niezmiennej pozycji, przenieśmy delikatnie ciężar ciała z lewej na prawą nogę. Teraz, dociskając spust migawki, wykonajmy drugie ujęcie.
Odległość pomiędzy środkiem obiektywu w jednej pozycji oraz w drugiej powinna wynosić około 7 centymetrów. W przypadku fotografowania ujęć makro powinna być jednak mniejsza (np. około 3-4 cm).  Robiąc zdjęcia 3D wyłączmy lampę błyskową. Starajmy się również ustawić przedefiniowany balans bieli, aby fotografie nie różniły się kolorystyką.

#break#
Jak oglądać obraz 3D

Metoda wykonywania zdjęć jest jedna, choć realizowana różnym sprzętem – musimy mieć dwa (czasem więcej) nieznacznie przesunięte względem sceny zdjęcia. Metod na oglądanie przestrzennych obrazów jest kilka. W przypadku dużych urządzeń elektronicznych jak telewizory, monitory 3D mamy do dyspozycji metodę polaryzacyjną oraz migawkową (aktywną). W tym pierwszym przypadku wykorzystywana jest metoda polaryzacji światła, a do oglądania trójwymiaru na takim ekranie wystarczą tanie polaryzacyjne okulary (zobacz test telewizora LG Cinema 3D wykorzystującego tę metodę). W przypadku metody aktywnej na ekranie telewizora (patrz test telewizora Samsung Smart TV) obraz wyświetlany jest naprzemiennie z bardzo dużą częstotliwością – raz dla lewego, raz dla prawego oka. Zsynchronizowane z wyświetlaczem okulary migawkowe naprzemiennie przysłaniają widok dla jednego lub drugiego oka (migają) i w ten sposób widzimy efekt 3D.

Obraz 3D na ekranie telewizora LG Cinema 3D.

Niektóre urządzenia (szczególnie z niedużymi wyświetlaczami, jak smartfony, konsole, ramki 3D czy niektóre aparaty 3D, choć jest też i telewizor Toshiba) dysponują specjalnymi wyświetlaczami, umożliwiającymi oglądanie trójwymiarowego efektu bez potrzeby zakładania okularów.  Wykorzystują one technologię bariery paralaksy lub technologię soczewek lentikularnych. Korzystające z tych technologii ekrany wyświetlają jednocześnie obok siebie piksele dla lewego i prawego oka. W przypadku pierwszej metody część pikseli dla danego oka jest przysłonięta – w rezultacie prawym okiem widzimy obraz dla prawego oka, a lewym dla lewego. Musimy jednak patrzeć dokładnie na wprost ekranu. W przypadku drugiej metody zastosowane są specjalne soczewki, która pokazują inny obraz w zależności od kąta patrzenia. W rezultacie lewe oko widzi obraz skierowany dla lewego oka, a prawe dla prawego.

Powyższe metody wymagają jednak do oglądania obrazów przestrzennych specjalistycznych urządzeń. Jak poradzić sobie bez wyświetlacza 3D? Możemy wykorzystać na przykład jedną z najbardziej popularnych technik – anaglifową. W metodzie tej wykorzystywane są uzupełniające się filtry barwne, na przykład czerwony i cyjanowy (najbardziej popularny zestaw) – konieczne są tu specjalne, ale bardzo tanie okulary anaglifowe z kolorowymi (np. czerwonymi i cyjanowymi) szkłami, czy raczej foliami. Zdjęcia przygotowywane są tak, aby po założeniu okularów z kolorowymi filtrami każde oko widziało inny obraz. W efekcie, jak to bywa ze wszystkimi metodami, otrzymujemy złudzenie trójwymiarowości. Takie zdjęcie możemy oglądać na dowolnym monitorze, telewizorze, a nawet je wydrukować. Nie patrzmy jednak zbyt długo przez takie okulary, po ich zdjęciu będziemy bowiem widzieć świat w odmiennych kolorach.
Anaglif daje złudzenie trójwymiaru po założeniu okularów z barwnymi filtrami.
Okulary do oglądania zdjęć anaglifowych.

Czy zawsze konieczne są okulary lub specjalne urządzenia do oglądania trójwymiarowych fotek? Nie. Zaawansowani fascynaci stereoskopii potrafią widzieć trójwymiar na zdjęciach bez stosowania dodatkowych usprawnień czy filtrów. Mając do dyspozycji parę umieszczonych obok siebie zdjęć (w poprawnej kolejności – Parallel, albo w odwrotnej – Crossview), tak zwaną stereoparę, potrafią patrzeć się na nie w taki sposób, aby jedno oko widziało obraz przeznaczony dla jednego oka, a drugie dla drugiego. W efekcie pojawia się złudzenie obrazu 3D. Jest to jednak dość męczące i trudne dla niedoświadczonych osób.
Niektóre osoby posiłkują się jeszcze inną metodą – animacji. Szybko odtwarzana animacja składająca się z dwóch klatek wykonanych pod fotografię 3D potrafi dać złudzenie trójwymiaru.
Warto wiedzieć, że fotografia 3D to nie wymysł ostatnich lat. Zdjęcia stereoskopowe powstawały już w połowie XIX wieku, a do ich oglądania służyło urządzenia zwane stereoskopem. Teraz możemy te stare fotografie (nawet erotyczne!) oglądać na przykład w Fotoplastikonie Warszawskim.

Jak przetworzyć dwa zdjęcia w fotografię 3D
Mając wykonane dwa zdjęcia składowe najlepiej oznaczmy je w taki sposób, aby było wiadomo, które zostało wykonane dla lewej, a które dla prawej strony. Do złożenia zdjęć w fotografię 3D możemy wykorzystać darmowy program StereoPhoto Maker. Pobierzemy go ze strony producenta.

Uruchamiamy program, a następnie z menu File wybieramy polecenie Open Left/Right Images… . Wczytujemy do programu parę fotografii, niezbędnych do utworzenia przestrzennego ujęcia. Jeśli zdjęcia pojawiły się w niewłaściwej kolejności (prawe jest po lewej, a lewe po prawej stronie), klikamy na pasku opcji powyżej na czerwono niebieską ikonę z etykietą Swap Left/Right i zamieniamy zdjęcia miejscami.

StereoPhoto Maker

Teraz z menu Stereo (albo klikając na pasku opcji) wybieramy metodę przetworzenia zdjęć. Opcje w podmenu Interlaced pozwalają przygotować zdjęcie do wyświetlania na specjalnych ekranach. Z kolei korzystając z podmenu Side-by-side i opcji Side-by-side spreparujemy stereoparę w najbardziej popularnym formacie, gdzie zdjęcie dla lewego i prawego oka umieszczone są obok siebie w poziomie.

Jeśli nasz telewizor nie wspiera formatu zapisu MPO, to, aby stereopara była poprawnie wyświetlana na ekranie telewizora 3D, konieczne jest jej odpowiednie przeskalowanie. W przypadku ekranu 1080p należy po utworzeniu stereopary wybrać z menu Edit opcję Resize i ustawić parametry skalowania tak jak poniżej (aby cały obraz miał rozdzielczość taką jak panel telewizora). Gdy telewizor wspiera format MPO, nie jest konieczne skalowanie.
A jak wykonać prostego anaglifa? Mamy do wyboru szary (Grey Anaglyph) lub kolorowy anaglif (Color Anaglyph). Wybierzmy na przykład szary – efekt 3D na monochromatycznym obrazie wydaje się być mocniejszy. Następnie wskazujemy kolory, jakie występują w naszych okularach (np. red/cyan) i klikamy na Settings… .
Pojawia się okno z podglądem efektu (warto już założyć okulary, aby lepiej kontrolować pracę nad rezultatem), w którym za pomocą suwaków oraz kontrolek możemy rozjaśnić lub przyciemnić każde ze zdjęć, a także wyregulować kontrast. Operacje te mają na celu poprawę wyrazistości fotografii i uwypuklenie efektu 3D. Klikamy na OK.

Te ustawienia na ogół dają bardzo dobre wyniki, ale możemy naszą trójwymiarową fotkę jeszcze poprawić, szczególnie jeśli popełniliśmy jakieś błędy podczas fotografowania. W tym celu z menu Adjust wybieramy Easy Adjustment… . Pojawia się nowe okno. Gdy jedno zdjęcie jest zbyt przekrzywione względem drugiego, suwakami Rotation możemy obrócić jedną z fotek. Jeśli obiekt na jednej z fotografii jest większy niż na drugiej, skorygujemy to za pomocą suwaków Image Size. Aby przesunąć fotki względem siebie, skorzystajmy z suwaków  Position. Za pomocą opcji na pozostałych zakładkach możemy skorygować zniekształcenia optyczne i perspektywę (przydatne, gdy składamy anaglif na przykład ze zdjęć budynków). Klikamy na OK.

Jak zapisać zdjęcie 3D

W menu File znajdziemy opcje zapisu gotowego obrazu. Jeśli chcemy zapisać anaglif lub stereoparę, wybieramy polecenie Save Stereo Image… . Gdy nasz telewizor jest kompatybilny z formatem MPO, możemy skorzystać z opcji Save MPO File…. Ta ostatnia technika gwarantuje uzyskanie maksymalnej jakości zdjęcia 3D. Nie jest to możliwe w przypadku wyświetlania stereopar, które są ściśnięte w poziomie (lub w pionie po wybraniu odpowiedniej opcji). A jeśli nie mamy telewizora 3D ani okularów anaglifowych, a nasze oczy nie są w stanie dostrzec przestrzenności na stereoparze, możemy zapisać zdjęcie także jako animowany GIF (Make Animation Gif…).